Lục Vân Tiên - Nguyễn �?ình Chiểu

[Bachy]

Lang Băm chữa bệnh chẳng xong
�?ẩy sang thầy bói phán rong phán càng

�?ồng rằng: "Vào đó thầy coi,
Bịnh th�?i không giảm thầy đòi ti�?n thêm".

Ngang rằng: "Nằm thấy khi đêm,
Tiên sư mách bảo một đi�?m chiêm bao.
Quỉ thần ngư�?i ở trên cao,
E khi đư�?ng sá lẽ nào biết đâu ?
Tiểu đồng ngươi khá qua cầu,
Cùng ông thầy bói ở đầu Tây viên.

Tiểu đồng nghe nói đi li�?n,
Gặp ông thầy bói đặt ti�?n mà coi.

Bói rằng: "Ta bói hẳn hoi,
Bói hay đã dậy, ngư�?i coi đã đầy.
Ta đây nào phải các thầy
Bá vơ, bá vất, nói nhây không nhằm.
Ôn nhuần Châu Diệc mấy năm,
Sáu mươi bốn quẻ, ba trăm dư hào.
Huỳnh kim, Dã hạc sách cao,
Lục nhâm, Lục giáp chỗ nào chẳng hay.
Can, chi đ�?u ở trong tay,
�?ã thông tr�?i đất, lại hay việc ngư�?i.
�?ặt ti�?n quan mốt bốn mươi,
Khay trầu, chén rượu cho tươi mới thành.
Thầy bèn gieo đặng quẻ lành,
Chiêm tên tuổi ấy lộ trình mắc chi?
Ứng vào rùa với c�? thi,
Rồi thầy coi quẻ, một khi mới tư�?ng."

�?ồng rằng: "Ngư�?i ở đông phương,
Nhân đi buôn bán giữa đư�?ng chẳng an.
Con nhà h�? Lục là chàng,
Tuổi vừa hai tám, còn đàng thơ ngây."

Bói rằng: "�?inh mão năm nay,
Hèn chi giáp tí ngày rày chẳng an.
Mạng kim lại ở cung càn,
Tuổi này là tuổi giầu sang trong đ�?i.
Cầu tài quẻ ấy xa v�?i,
Khen ngươi khéo nói những l�?i trêu ta."

Cầm ti�?n gieo xuống xem qua,
Một Giao, hai Sách, lại ba hào trùng.
Trang thành là quẻ lục xung,
Thấy hào phụ mẫu khắc cùng tử tôn.
Hóa ra làm quẻ du hồn,
Lại thêm thế động khắc dồn hào quang.
Cứ trong quẻ ấy mà bàn:
"Tuổi nầy mới chịu mẫu tang trong mình.
Xui nên phát bệnh thình lình,
Vì chưng ma quỉ lộ trình rất thiêng.
Muốn cho bệnh ấy đặng yên,
Phải tìm thầy pháp chữa chuyên ít ngày."

[Bachy]

Quẻ gieo thầy Bói phang ngang
�?ẩy sang thầy Pháp chẳng màn quan tâm

�?ồng rằng: "Thầy pháp đâu đây.?"
Bói rằng: "Cũng ở chốn nầy bước ra.
Pháp hay tiếng dậy dồn xa,
Tên là đạo sĩ, ở Trà hương thôn"

Tiểu đồng mới chạy bôn bôn,
H�?i thăm đạo sĩ hương thôn chốn nào ?
Chợ đông buôn bán lao xao,
Ngư�?i ta li�?n chỉ nơi nào chẳng xa.

�?ồng đi một buổi tới nhà,
�?ạo sĩ xem thấy lòng mà mừng thay!

�?ồng rằng: "Nghe tiếng thầy đây,
Trừ ma yếm quỉ, phép thầy rất hay."

Pháp rằng: "ấn đã cao tay,
Lại thêm phù, chú xưa nay ai bì.
Qua sông cá thấy xếp vi',
Vào rừng c�?p thấy phải quỳ lạy đưa.
Pháp hay hú gió kêu mưa,
Sai chim, khiến vượn, đuổi lừa, vật trâu.
Pháp hay miệng niệm một câu,
Tóm thâu muôn vật vào bầu hồ linh.
Phép hay sái đậu thành binh,
Bện hình làm tướng phá thành Diêm Vương .
Phép hay dạo h�?a phó thang,
Ngồi gươm đứng giáo mở đàng thiên hoang.
Có ba lượng bạc trao sang,
�?ặng thầy sắm sửa lập đàn chữa cho,"

�?ồng rằng : "Tôi chẳng so đo,
Khuyên thầy gắng sức chớ lo khó giàu.
Bấy lâu thầy tớ theo nhau,
Bạc dành hai lượng phòng sau đi đàng.
Chữa chuyên bệnh ấy đặng an,
Rồi tôi sẽ lấy đem sang cho thầy ."

Pháp rằng : "V�? lấy sang đây,
Cho thầy toan liệu lập rày đàn ra."

�?ồng rằng: "Tôi đã lo xa,
Cực vì ngư�?i bệnh ở nhà chẳng yên.
Xin thầy gắng sức chịu phi�?n,
Ra công bùa chú chữa chuyên dư�?ng nào."

Pháp rằng: "Có khó chi sao,
Ngư�?i nằm ta chữa rồi trao phù v�?."

�?ồng rằng: "Tôi vốn thằng h�?,
Bệnh chi mà khiến chịu b�? chữa chuyên ? "

[Bachy]

Kêu hồn g�?i quỷ bịp lừa
Ti�?n moi sạch túi đuổi xua thầy trò

Pháp rằng: "Ta biết kinh quy�?n,
�?au nam chữa bắc mà thuyên mới tài."

Tiểu đồng nghe l�?t vào tai,
Lòng mừng vội vã nằm dài chữa chuyên .

Pháp bèn cất tiếng hét lên:
"M�?i ông Bàn Cổ t�?a thi�?n chứng miêng.
Thỉnh ông �?ại Thánh T�? Thiên,
Thỉnh bà Võ hậu đ�?u li�?n đến đây.
Thỉnh ông Nguyên soái chinh Tây,
Cùng bà Vương Mẫu sum vầy một khi.
Thỉnh ông Phật tổ A Di,
Thập phương chư Phật phù trì giúp công.
Lại m�?i công chúa Ngũ Long,
Bình Nam ngũ hổ hội đồng an dinh.
Thỉnh trong thiên tướng, thiên binh,
Cùng là tam phủ �?ộng �?ình Xích Lân.
Thỉnh trong khắp hết quỉ thần,
Cùng đ�?u xuống chốn dương trần vui chơi
Cho ngươi ba đạo phù tr�?i,
Uống vào khoẻ mạnh như l�?i chẳng sai."

Tiểu đồng vâng lĩnh theo l�?i,
Lấy phù trở lại toan bài thuốc thang.
Vào nhà thưa với thầy Ngang.
"Pháp phù đã đủ thầy toan phương nào ?

Ngang rằng: "Còn bạc trong bao,
Th�?i ngươi khá lấy mà trao cho thầy "

�?ồng rằng: "Tôi hãy ở đây,
Bệnh kia dầu khá mình nầy bán đi."

Triệu Ngang biết chẳng còn chi,
Kiếm đư�?ng tráo chác đuổi đi kh�?i vòng:
"Ở đây làng xóm khó lòng,
E khi mưa nắng ai cùng đỡ che."

[Bachy]

Thầy trò tin nhằm kẻ gian
Màn tr�?i chiếu đất gian nan anh hùng

�?ồng rằng: "Trong gói vắng hoe,
Bởi tin nên mắc, bởi nghe nên lầm.
Mới lo chạy hết một trăm,
Mình ve khô xép ruột tằm héo don.
Thương thay ti�?n mất tật còn,
Bơ vơ đất khách thon von thế này.
Thôi thôi gắng gượng kh�?i đây ,
Tôi đi khuyên giáo đỡ ngày gạo rau"

Vân Tiên chi xiết nỗi sầu,
Tiểu đồng dìu dắt gần cầu Lá Buôn.
�?ương khi mưa gió luông tuồng,
Ngư�?i buồn lại gặp kiểng buồn khá thương.

Xiết bao ăn tuyết nằm sương,
Màn tr�?i chiếu đất dặm trư�?ng lao đao,
Dầu cho tài trí bực nào,
Gặp cơn nguy hiểm biết sao mà nh�?.

Tiên rằng: "�?i đã ngất ngơ,
Tìm nơi cây cối bụi b�? nghỉ chưng."

�?ồng rằng: "Chốc nữa kh�?i rừng,
Tìm nơi quán xá sẽ dừng nghỉ ngơi."

[Bachy]

Kiệm, Hâm lòng dạ hiểm thâm
Tiểu �?ồng bắt trói, dối rằng c�?p ăn

Non tây vừa khuất mặt tr�?i,
Tớ thầy dìu dắt tới nơi �?ại �?�?.
Trư�?ng thi một lũ vừa v�?,
Trịnh Hâm xem thấy lại k�? h�?i thăm:
"Anh v�? nay đã hai rằm,
Cớ sao mang bệnh còn nằm nơi đây?"

Tiên rằng: "Tôi vốn chẳng may,
Chẳng hay chư hữu khoa nầy thế nào "

Hâm rằng :"Tử Trực đậu cao,
Tôi cùng Bùi Kiệm đ�?u vào cử nhân,
Một mình v�? trước viếng thân,
Hai ngư�?i trở việc còn lần đi sau.
�?ương cơn hoạn nạn gặp nhau,
Ngư�?i lành nỡ b�? ngư�?i đau sao đành.
Từ đây tới quận �?ông Thành,
Trong mình có bệnh, bộ hành sao xong?
Lần hồi đến chốn Giang Trung,
Tìm thuy�?n ta sẽ tháp tùng với nhau."

Tiên rằng:"Tình trước ngãi sau,
Có thương xin khá giúp nhau phen này."

Hâm rằng: "Anh tạm ngồi đây,
Tiểu đồng ngư�?i tới trước nầy cùng ta.
Vào rừng kiếm thuốc ngoại khoa,
Phòng khi sông biển phong ba bất kỳ ."

Tiểu đồng vội vã ra đi,
Muốn cho đặng việc quản gì lao đao.
Trịnh Hâm trong dạ gươm đao,
Bắt ngư�?i đồng tử trói vào gốc cây:
"Trước cho hùm c�?p ăn mày,
Hại Tiên phải dụng mưu nầy mới xong."

Vân Tiên ngồi những đợi trông,
Trịnh Hâm v�? nói tiểu đồng c�?p ăn.

[Bachy]

Vân Tiên lệ đổ tớ thân
Tiểu �?ồng thương khóc chủ nhân khổ sầu

Vân Tiên than khóc nằm lăn:
"Có đâu địa hãm thiên băng thình lình.
Bấy lâu đất khách lưu linh,
Một thầy một tớ lộ trình nuôi nhau.
Nay đà hai ngả phân nhau,
Còn ai nâng đỡ trước sau cho mình!."

Hâm rằng: "Anh chớ ngại tình,
Tôi xin đưa tới �?ông Thành th�?i thôi."

Vân Tiên chi xiết lụy rơi,
Buồm đà theo gió chạy xuôi một b�?.

Tiểu đồng bị trói khôn v�?,
Kêu la chẳng thấu bốn b�? rừng hoang.
"Phận mình đã mắc tai nàn,
Cảm thương h�? Lục suối vàng bơ vơ.
Xiết bao những nỗi dật d�?,
�?ò giang nào biết, bụi b�? nào hay.
Vân Tiên hồn có linh rày,
�?em tôi theo với đỡ tay chưng cùng !"

Vái rồi lụy nh�? ròng ròng,
�?êm khuya ngồi dựa cội tòng ngủ quên.
Sơn quân ghé lại một bên,
Cắn dây mở trói cõng lên ra đàng.
Tiểu đồng thức dậy mơ màng,
Xem qua dấu đất ràng ràng mới hay.

[Bachy]

Tưởng Vân Tiên đã mãn phần,
Thương thầy thủ nghĩa Tiểu �?ồng tớ trung

Nửa mừng nửa lại sợ thay,
Chạy ra chốn cũ kiếm thầy Vân Tiên.
Mặt tr�?i vừa kh�?i mái hiên,
Ngư�?i buôn, kẻ bán, chợ phiên nhộn nhàng.

H�?i thăm bà quán giữa đàng,
Bữa qua có thấy ngư�?i tang chăng là?
Quán rằng thôi đã ra ma,
Khi mai làng xóm ngư�?i đà đi chôn.

Tiểu đồng nghe nói kinh hồn,
H�?i rằng: "Biết chỗ nào chôn chỉ chừng?"

Tay lau nước mắt rưng rưng,
Xảy nghe tiếng nói đầu rừng lao xao.
Tiểu đồng vội vã bước vào,

Xóm làng mới h�?i: "Thằng nào tới đây?"

�?ồng rằng : "Tớ tới kiếm thầy,
Chẳng hay ngư�?i thác mả nầy là ai ?"

"Ngư�?i nầy : Một gã con trai,
Ở đâu không biết lạc loài đến đây.
Chưng, tay, mặt, mũi tốt thay,
�?au chi nên nỗi nước nầy khá thương."

Tiểu đồng chẳng kịp h�?i han,
Nằm lăn bên mả khóc than một hồi.
Ngư�?i đ�?u xem thấy thương ôi !
Kêu nhau vác cuốc đ�?u lui ra đàng.

Tiểu đồng nằm giữa rừng hoang,
Che chòi giữ mả lòng toan tr�?n b�?.
Một mình ở đất �?ại �?�?,
Sớm đi khuyên giáo, tối v�? quảy đơm.
Dốc lòng trả nợ áo cơm,
Sống mà tr�?n nghĩa, thác thơm danh hi�?n.

[Bachy]

Vân Tiên thương khóc tớ trung
Trịnh Hâm mưu độc giữa dòng đẩy xô

Thứ nầy đến thứ Vân Tiên,
Năm canh ngồi dựa be thuy�?n thở than.
Trong khăn lụy nh�? chứa chan,
Cảm thương phận tớ mắc nàn khi không.

Lênh đênh thuy�?n giữa biển đông,
Riêng than một tấm cô bồng ngẩn ngơ.
�?êm khuya lặng lẽ như t�?,
Nghênh ngang sao m�?c, mịt m�? sương bay.

Trịnh Hâm khi ấy ra tay,
Vân Tiên bị gã xô ngay xuống v�?i.
Trịnh Hâm giả tiếng kêu tr�?i,
Cho ngư�?i thức dậy lấy l�?i phôi pha.
Trong thuy�?n ai nấy kêu la,
�?�?u thương h�? Lục, xót xa tấm lòng.

[Bachy]

Tr�?i thương vẫn độ kẻ hi�?n
Ngư Ông cứu tử Vân Tiên an lành

Vân Tiên mình lụy giữa dòng,
Giao long dìu dắt vào trong bực rày.
May vừa tr�?i đã sang ngày,
Thuy�?n chài xem thấy vớt ngay lên b�?.

Hối con vầy lửa một gi�?,
Ông hơ bụng dạ, bà hơ mặt mày.
Vân Tiên vừa ấm chân tay,
Ngẩn ngơ hồn phách như say mới rồi.

Ngỡ than mình phải nước trôi,
Hay đâu mình hãy đặng ngồi dương gian.
Ngư ông khi ấy h�?i han,
Vân Tiên thưa hết m�?i đàng gần xa.

Ngư rằng: "Ngư�?i ở cùng ta.
Sớm mai hẩm hút một nhà cho vui"

Tiên rằng: "Ông lấy chi nuôi,
Thân tôi như thể trái mùi trên cây.
May đà trôi nổi đến đây,"
Không chi báo đáp mình nầy trơ trơ."

Ngư rằng: "Lòng lão chẳng mơ,
Dốc lòng nhân nghĩa há ch�? trả ơn ?
Nước trong rửa ruột sạch trơn,
Một câu danh lợi chi s�?n lòng đây.
Rày doi, mai vịnh vui vầy,
Ngày kia hứng gió, đêm nầy chơi trăng.
Một mình thong thả làm ăn,
Kh�?e quơ chày kéo, mệt quăng câu dầm.
"Nghêu ngao nay chích mai đầm.
Một bầu tr�?i đất vui thầm ai hay.
Kinh luân đã sẵn trong tay,
Thung dung dưới thế vui say trong tr�?i
Thuy�?n nan một chiếc ở đ�?i,
Tắm mưa trải gíó trong v�?i Hàn giang.".

[Bachy]

Nghĩ trông cậy nghĩa thông gia
Nh�? Ngư Ông giúp v�? Nhà Võ Công

Tiên rằng : " Vậy cũng một làng,
Võ công ngư�?i ở gần đàng đây chăng?"

Ngư rằng: "Nhà đó cũng gần,
Kh�?i ba khúc vịnh th�?i lần đến nơi."

Tiên rằng: " Xưa đã gá l�?i,
Sui gia bao nỡ đổi l�?i chẳng thương.
Vợ chồng là đạo tao khương,
Chi bằng tới đó tìm phương gởi mình.
Trăm năm muốn tr�?n ân tình
�?ương khi hoạn nạn ai đành b�? nhau.
Chút nh�? cứu tư ơn sâu,
Xin đem tới đó trước sau cho tròn."

Ngư rằng : " Làm đạo rể con,
Cũng như sợi chỉ mà lòn trôn kim.
Sợ bay mà m�?i sức chim,
Bơ vơ cảnh lạ khôn tìm cây xưa.
E khi chậm bước tới trưa,
Chớ đi sông cũ bến xưa mà lầm.
Mấy ai ở đặng hảo tâm,
Nắng đun chót nón, mưa dầm tả tơi.
Mấy ai hay nghĩ việc đ�?i,
Nhớ nơi nghèo khổ quên nơi sang giầu.
�?ã ba thứ tóc trên đầu,
Gẫm trong sự thế thêm âu cho đ�?i."

[Bachy]

Vân Tiên lâm cảnh mắt mù,
Võ Gia Thất Ước âm mưu đê hèn

Vân Tiên thưa đã hết l�?i,
Ngư ông chẳng đã tách v�?i đưa sang
Dắt Tiên vào chốn hậu đàng,
Võ công xem thấy lòng càng hổ ngươi.

Chẳng qua sợ thế gian cư�?i,
Một l�?i gượng gạo chào ngư�?i ngày xưa:
"Ngư ông đã có công đưa,
Tới ngày sau sẽ lo lừa đ�?n ơn."

Ngư rằng : " Tôi chẳng lòng s�?n.
Xin tròn nhân ngãi còn hơn bạc vàng.
Nhớ xưa trong núi Lư san,
Có ông ngư phủ đưa chàng Ngũ Viên.
Tới sau đình trưởng đỗ thuy�?n,
Giúp ngư�?i Hạng Võ qua mi�?n Ô giang.
Xưa còn thương kẻ mắc nàn,
Huống nay ai nỡ quên đàng ngãi nhân.

Một l�?i gắng giúp keo sơn,
Ngư ông từ giã lui chưng xuống thuy�?n.
Võ công không ngớt lòng phi�?n,
Ân tình thế lợi khó tuy�?n đặng vay.

Dạy Tiên: "Ngươi hãy ngồi đây,
Ch�? ta trở lại sau này liệu toan."

Công rằng: "Hỡi mụ Quỳnh Trang,
Dò lòng ái nữ Thể Loan thế nào ?
Mặc con toan liệu làm sao,
Vốn không ép vợ, nỡ nào ép con."

Loan rằng: "Gót đ�? như son,
Xưa nay ai nỡ đem chôn xuống bùn ?
Ai cho sen muống một bồ,
Ai từng chanh khế sánh phồn lựu lê.
Thà không trót chịu một b�?,
Nỡ đem mình ng�?c dựa k�? thất phu.
�?ã công ch�? đợi danh nhu,
Rể đâu có rể đui mù thế ni,
�?ã nghe ngư�?i nói hội này,
Rằng: "Vương Tử Trực chiếm rày thủ khoa."
Ta dầu muốn kết sui gia,
H�? Vương h�? Võ một nhà mới xinh."

[Bachy]

Hang Thương Tòng, hổ ngang tàn
Võ Công mưu độc hại chàng Vân Tiên

Công rằng: "Muốn tr�?n việc mình,
Phải toan một chước dứt tình mới xong.
Nghe rằng: "Trong núi Thương Tòng."
Có hang thăm thẳm bịt bùng khôn ra.
�?ông Thành ngàn dặm còn xa,
�?em chàng b�? đó ai mà biết đâu ?"

Phút vừa trăng đã đứng đầu,
Vân Tiên ngồi trước nhà cầu thở than.

Võ Công ra trước dỗ chàng:
"Xuống thuy�?n rồi sẽ đưa sang �?ông Thành."

Ra đi đương lúc tam canh,
Dắt vào hang tối b�? đành Vân Tiên.
B�? rồi rón rén bước li�?n,
Xuống ngay chèo quế d�?i thuy�?n tách xa.

Tiên rằng: " Các chú đưa ta,"
Xin đưa tôi tới quê nhà sẽ hay.
Ghi lòng dốc tr�?n thảo ngay,
Một phen mà kh�?i ngàn ngày chẳng quên."

Lặng nghe vắng tiếng hai bên,
Trong hang tăm tối đá trên chập chồng.
Vân Tiên khi ấy hãi hùng,
Nghĩ ra mới biết Võ Công hại mình.

Nực cư�?i con tạo trớ trinh,
Chữ duyên tráo chác, chữ tình lãng xao.
Nghĩ mình tai hại biết bao,
Mới lên kh�?i biển lại vào trong hang.

Dây sầu ai khéo vương mang,
Tránh nơi lưới th�?, gặp đàng bẫy cheo.
Trong hang sau trước quạnh hiu,
Muốn ra cho kh�?i ai dìu dắt đi ?

Oan gia nợ đã khéo gây,
Ôi thôi thân thể còn gì mà toan.
�?ã đành xa cõi nhân gian,
Dựa mình vào chốn thạch bàn nằm co.

�?êm khuya ng�?n gió thổi lò.
Sương sa lác đác mưa tro lạnh lùng.
Năm ngày chịu đói khát ròng.
Nh�? ba hư�?n thuốc đỡ lòng hôm mai.

[Bachy]

Ngư�?i hi�?n tr�?i độ ngư�?i thương
Tì�?u phu cứu giúp giải nạn Vân Tiên

Du thần xem thấy ai hoài,
Xét trong mình gã có bài phù tiên.
Mới hay là Lục Vân Tiên,
Cùng nhau dìu dắt đ�?u li�?n đem ra.

Kh�?i hang một dặm vừa xa,
�?ến nơi đại lộ tr�?i đà hừng đông.
Du thần trở lại sơn trung,
Vân Tiên còn hãy giấc nồng mê man.

Lão ti�?u cơm gói sẵn sàng,
Sớm mai xách búa đi ngang vào rừng.
Tới đư�?ng đại lộ là chừng,
Xảy nghe có tiếng trong rừng thở than.

"Hay là yêu quái tà gian
Rung cây nhát lão làm đư�?ng hại nhân.?"

Lão ti�?u li�?n bước lại gần,
Thiệt là một gã văn nhân mắc nàn,
Chi bằng lên tiếng h�?i han:
"Nhân sao mắc việc tai nàn thế nây ?"

Vân Tiên nghe tiếng mừng thay,
Vội vàng gượng dậy trình bày trước sau.

Lão ti�?u nghe nói gi�? lâu,
Gẫm trong thế sự gật đầu thở than:
"�?t ngư�?i trong tuyết đưa than,
Khó ngồi giữa chợ ai màng đoái thương."

Vân Tiên nghe nói mới tư�?ng,
Cũng trang ẩn dật biết đư�?ng thảo ngay.
"Ngửa trông lượng cả cao dày ,
Cứu trong một buổi, ơn tày tái sinh.
Mai sau v�? tới �?ông Thành,
�?�?n ơn cứu khổ mới đành dạ tôi."

Lão ti�?u mới nói : " Thôi thôi,
Làm ơn mà lại trông ngư�?i sao hay ?
Già hay thương kẻ thảo ngay,
Nầy thôi để lão dắt ngay v�? nhà."

Tiên rằng: "Trong dạ xót xa,
Nay đà sáu bữa không hòa mùi chi.
Lại thêm rũ liệt tứ chi,
Muốn đi theo đó mà đi khôn rồi."

Lão ti�?u nầy ngỡ nực cư�?i,
Mở cơm trong gói, miệng m�?i Vân Tiên:
"Gắng mà ăn uống cho yên,
Lão ra sức lão cõng Tiên v�? nhà."

[Bachy]

Mừng vui xum h�?p đệ huynh
Vân Tiên gặp lại Hớn Minh em hi�?n

Kh�?i rừng ra tới ngã ba,
May đâu gặp một chàng là Hớn Minh.
Lão ti�?u lật đật bôn trình,
Hớn Minh theo h�?i sự tình một khi.
Vân Tiên nghe tiếng cố tri,
Vội mừng bạn cũ còn nghi nỗi mình.

Minh rằng: "Dám h�?i nhân huynh,
Cớ sao nên nỗi thân hình thể ni ?"

Tiên rằng: "Chẳng xiết nói chi,
Thân nầy nào có khác gì cây trôi.
Lênh đênh gió dập sóng dồi,
Rày đây mai đó khôn rồi gian nan."

Minh rằng: "�?ây khó h�?i han,
Xin vào chùa sẽ luận bàn cùng nhau."

Ti�?u rằng: "Chẳng dám ngồi lâu
Vào rừng đốn củi bán chầu chợ phiên."

Hớn Minh quỳ gối lạy li�?n :
"Ơn ông cứu đặng Vân Tiên bạn lành.
Nầy hai lượng bạc trong mình,
Tôi xin báo đáp chút tình cho ông."

Ti�?u rằng: "Vốn lão tình không,
Một mình ngơ ngẩn non tòng hôm mai.
Tấm lòng chẳng muốn của ai,
Lánh nơi danh lợi chông gai cực lòng.
Kìa non, n�? nước thong dong,
Trăng thanh gió mát bạn cùng hươu nai.
Công hầu phú quí mặc ai,
Lộc rừng gánh vác hai vai tháng ngày."

Vân Tiên nghe biết ngư�?i ngay,
H�?i thăm tên h�? phòng ngày đ�?n ơn.
Lão ti�?u trở lại lâm sơn,
Tiên, Minh hai gã đ�?u hoàn am mây.

Tiên rằng: "�?ã gặp khoa nầy,
Cớ sao ng�?c hữu ở đây làm gì ?"

Minh rằng: "Xưa dốc xuống thi,
Gặp nơi miếu võ đ�? đi một lần.
Anh thì v�? trước tỉnh thân,
Tôi thì mang gói sau lần ra kinh.
�?i vừa tới huyện Loan Minh,
Gặp con quan huyện �?ặng Sinh là chàng.
Giàu sang ỷ thế nghinh ngang,
Gặp con gái tốt cưỡng gian không nghì.
Tôi bèn nổi giận một khi,
Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò.
Mình làm nỡ để ai lo,
Bó tay chịu trói nộp cho huyện đàng.
án đày ra quận Sóc Phang,
Tôi bèn vượt ngục lánh đàng đến đây.
Vừa may mà gặp chùa này,
Mai danh ẩn tích bấy chầy náu nương".

[Bachy]

Ẩn thân nơi chốn chùa thanh
Hớn Minh chăm sóc, an lành Vân Tiên

"�?i vừa tới huyện Loan Minh,"
"Gặp con quan huyện �?ặng Sinh là chàng.
"Giàu sang ỷ thế d�?c ngang,"
"Gặp con gái tốt cưỡng gian không nghì."
"Tôi bèn nổi giận một khi,"
"Vật chàng xuống đó bẻ đi một giò.
"Mình làm nỡ để ai lo,"
"Bó tay chịu trói nộp cho huyện đàng."
"�?n đày ra quận Sóc Phang,"
"Tôi bèn vượt ngục lánh đàng đến đây."
"Vừa may mà gặp chùa này,
"Mai danh ẩn tích bấy chầy náu nương."
Vân Tiên nghe nói thảm thương,
Lại bày một khúc tai ương phận mình.
Minh nghe Tiên nói động tình,
Hai hàng châu lụy như bình nước nghiêng.
Tiên rằng: "Thương cội xuân huyên,
"Trông con như cá trông dào,
"Mình nầy trôi nổi phương nào biết đâu ?
"Vầng mây giăng bạc trên đầu,
"Ba năm chưa tr�?n một câu sinh thành.
"Hữu tam bất hiếu đã đành,
"Tiểu đồng trước đã vì mình thác oan.
"Tưởng thôi như cắt ruột gan,
"Quặn đau chín khúc, chứa chan mấy lần."
Minh rằng: " Ngư�?i ở trong trần,
Có khi phú quý có lần gian nan.
Thấp cao vàng biết tuổi vàng,
Gặp khi lửa đ�? máu càng thêm xuê.
Thôi thôi anh chớ vội v�?,
Ở đây nương náu toan b�? thuốc thang.
Bao gi�? hết lúc tai nàn,
"�?em nhau ta sẽ lập đàng công danh."
"Cam La sớm gặp cũng xinh,"
"Muộn mà Khương Tử cũng vinh một đ�?i."
"Nên hư có số ở tr�?i,"
"Bôn chôn sao kh�?i đổi d�?i sao xong."
Vân Tiên khi ấy an lòng,
Ở nơi am tự bạn cùng Hớn Minh.

[Bachy]

Hay tin Tử Trực nát lòng
Vân Tiên lâm nạn, nhưng không phai th�? .

Võ Công làm việc trớ trinh,
Dứt tình h�? Lục, mến tình h�? Vuơng.
Kể từ định chước hại chàng,
Thể Loan hớn hở lòng càng thêm vui.
Ngày ngày trang điểm phấn dồi,
Phòng khi gặp gỡ đứng ngồi cho xuê.
Xảy đâu Tử Trực vừa v�?,
Vào nhà h�? Võ thăm b�? Vân Tiên.
Công rằng: “Chớ h�?i thêm phi�?n,
Trước đà lâm bệnh huỳnh tuy�?n xa chơi.
Thương chàng phận bạc trong đ�?i,
Cũng vì Nguyệt Lão xe lơi mối hồng�?.
Nghe qua Tử Trực chạnh lòng,
Hai hàng nước mắt ròng ròng như mưa.
Than rằng: “Chạnh nhớ linh xưa,
Nghĩa đà kết nghĩa, tình chưa phỉ tình.
Tr�?i sao nỡ phụ tài lành,
Bảng vàng chưa thấy, ngày xanh đã mòn.
Cùng nhau chưa đặng vuông tròn,
Ngư�?i đà sớm thác ta còn làm chi?
Trong đ�?i mấy bực cố tri,
Mấy trang đồng đạo, mấy ngư�?i đồng tâm?�?

Công rằng: “Ta ai cũng thương thầm,
Tủi duyên con trẻ sắt cầm dở dang.
Thôi thôi khuyên chớ thở than,
�?ây đà tính đặng một đàng rất hay.
Tới đây thì ở lại đây,
Cùng con gái lão sum vầy thất gia.
Phòng khi hôm sớm vào ra,
Thấy ngươi Tử Trực cũng là thấy Tiên�?.
Trực rằng: Ngòi viết dĩa nghiên,
Anh em xưa có th�? nguy�?n cùng nhau.
Vợ Tiên là Trực chị dâu,
Chị dâu, em bạn dám đâu lỗi nghì.
Chẳng hay ngư�?i h�?c sách chi,
Nói sao những tiếng dị kỳ khó nghe?
Hay là h�?c thói nước T�?,
Vợ ngư�?i Tử Củ đưa v�? Hoàn Công.
Hay là h�?c thói �?ư�?ng Cung.
Vợ ngư�?i Tiểu Lạc sánh cùng Thế Dân.
Ngư�?i nay nào phải nhà Tần,
Bất Vi gả vợ Dị Nhân lấy lầm.
Nói sao chẳng biết hổ thầm,
Ngư�?i ta há phải là cầm thú sao?�?
Võ Công hổ thẹn xiết bao,
Ngồi trân khôn cãi lẽ nào cho qua.
Thể Loan trong cửa bước ra,
Miệng chào: “Thầy Cử tân khoa mới v�?.
Thiếp đà chẳng tr�?n l�?i th�?,
Lỡ b�? sửa trấp, lỡ b�? nâng khăn.
Tiếc thay dạ th�? nằng nằng,
�?êm thu ch�? đợi bóng trăng bấy chầy.
Chẳng ưng thì cũng làm khuây,
Nỡ buông l�?i nói chẳng vì chẳng kiêng?�?
Trực rằng: “Ai Lữ Phụng Tiên.
Phòng toan đem thói �?iêu Thuy�?n trêu ngươi?
Mồ chồng ng�?n c�? còn tươi,
Lòng sao mà nỡ buông l�?i nguyệt hoa?
Hổ hang vậy cũng ngư�?i ta,
So loài cầm thú vậy mà khác chi?
Vân Tiên anh hỡi cố tri,
Suối vàng có biết sự ni chăng là?�?
Tay lau nước mắt trở ra,
V�? nhà sắm sửa tìm qua �?ông Thành.
Võ Công hổ thẹn trong lòng,
Qua trăng nhuốm bệnh thất tình chết oan.
Thể Loan cùng mụ Quỳnh Trang,
Mẹ con đóng cưả cư tang trong nhà.

[Bachy]

Lục Ông gặp gỡ Ki�?u Công
Hung tin chàng Lục, bão lòng Ki�?u nương

�?oạn nầy đến thứ Nguyệt Nga,
Hà Khê phủ ấy theo cha h�?c hành.
Ki�?u Công lên chức Thái Khanh,
Chỉ sai ra quận �?ông Thành chăn d ân.
Ra t�? khắp hết xa gần.
H�?i thăm h�? Lục tìm lần đến nơi.
Khiến quân đem bức thư m�?i,
Lục ông vâng lệnh tới nơi dinh ti�?n.
Ki�?u Công h�?i Lục Vân Tiên,
Lục ông thấy h�?i bỗng li�?n khóc than.
Thưa rằng: “Nghe tiếng đồn vang,
Con tôi nhuốm bệnh giữa đàng b�? thây,
Biệt tin từ ấy nhẫn nay,
Phút nghe ngư�?i nói châu mày lại thương!�?
Ki�?u Công trong dạ bàng hoàng.
Trở vào nói lại cùng nàng Nguyệt Nga:
“Lục ông nói lại cùng cha,
Duyên con rày đã trôi hoa dạt bèo�?.
Riêng than chút phận tơ đi�?u,
Hàn Giang chưa gặp, Ô Ki�?u lại rơi!
Nàng rằng: “Phải thi ệt như l�?i,
“Xin cha sai kẻ m�?i ngư�?i vào trong�?
Nguyệt Nga đứng dựa bên phòng,
Tay ôm bức tượng khóc ròng như mưa.
Công rằng: “Nào bức tượng xưa?
Nguyệt Nga con khá đem đưa ngư�?i nh ìn�?.
Lục Ông một buổi ngồi nhìn,
Tay chân, vóc vạc đ�?u in con mình,
Lục Ông khi thấy sự tình mới hay:
�?Thương con phận bạc lắm thay,
Nguy�?n xưa còn đó, con rày đi đâu?’
Ki�?u Công chi xiết nỗi sầu,
Lục Ông thấy vậy thêm đau gan vàng.
Kiếm l�?i khuyên giải với nàng:
�?Giảm cơn phi�?n não kẻo mang lấy sầu.
Ngư�?i đ�?i như bóng phù du,
Sớm còn tối mất, công phu lỡ làng.
Cũng chưa đồng tịch đồng sàng,
Cũng chưa nên nghĩa tào khang đâu mà!
Cũng như cửa sổ ngựa qua,
Nghĩa nào mày ủ mặt hoa cho phi�?n?�?
Nàng rằng: “Trước đã tr�?n nguyển,
Dẫu thay mái tóc phải nhìn mối tơ�?.
Công rằng: "Chút nặng tình xưa,
Bèn đem ti�?n bạc tạ đưa cho ngư �?i.
Lục Ông cá tạ xin lui,:
�?Tôi đâu dám chịu của ngươì làm chi?
Ngỡ là con trẻ mất đi,
Hay đâu cốt cách còn ghi tượng n ầy.
Bây gi�? con lại thấy đây,
Tấm lòng thương nhớ dễ khuây đặng nào?�?
Ngửa than: “�?ất rộng Tr�?i cao,
Tre còn măng mất lẽ nào cho cân�?.
Lục Ông từ tạ lui chân,
Ki�?u Công sai kẻ gia thần đưa sang.

[Bachy]

Nguyệt Nga mắt lệ hai hàng
Vân Tiên vắng số nát tan dạ lòng

Nguyệt Nga nhuốm bệnh thở than,
Năm canh lụy ng�?c xốn xang lòng vàng.
Nhớ khi th�? thốt giữa đàng,
Chưa nguôi nỗi thảm, lại vương lấy sầu.
Công đà ch�? đợi bấy lâu,
Thà không cho gặp buổi đầu thì thôi.
Biết nhau chưa đặng mấy hồi,
Kẻ còn ngư�?i mất, Tr�?i ôi là Tr�?i!
Thuở xưa giữ dạ ghi l�?i,
Thương ngư�?i quân tử biết đ�?i nào phai?.
Tiếc thay, một dự anh tài,
Việc văn, việc võ, nào ai dám bì?
Thương vì đèn sách lòng ghi,
Uổng công nào thấy tiếng gì là đâu!
Thương vì đôi hai tám trên đầu,
Ngư�?i đ�?i như bóng phù du lỡ làng...
Thương vì chưa đặng hiển vang,
Nước trôi sự nghiệp, hoa tàn công danh.
Thương vì đôi lứa chưa thành,
Vùa hương bát nước ai dành ngày sau.
Năm canh chẳng ngớt gi�?t châu,
Mặt nhìn bức tượng ruột đau như dần.
Dương gian nay chẳng đặng gần,
Âm cung biết có thành thân chăng là?
Ki�?u Công thức dậy bước ra,
Nghe con than khóc xót xa lòng vàng.
Khuyên rằng: "Con chớ cưu mang,
Gẫm trong còn mất là đư�?ng xưa nay.
�?àn cầm ai khéo dứt dây,
Chẳng qua Con Tạo đổi xây không thư�?ng"
Nàng rằng : "Khôn xiết nỗi thương,
Khi không gãy cánh giữa đư�?ng ai hay.
Nay đà loan phụng rẽ bầy,
Nệm nghiêng gối chích phận nầy đã cam.
Trăm năm th�? chẳng lòng phàm,
Sông Ngân đưa bạn cầu Lam rước ngư�?i.
Thân con còn đứng giữ Tr�?i,
Xin th�? bức tượng tr�?n đ�?i thơì thôi".
Ki�?u Công trong dạ chẳng vui:
"Con đành giữ tiết tr�?n đ�?i hay sao?"

[Bachy]

Thái sư thâm hiểm ngang tàn,
H�?i dâu chẳng được, tâu oan cống Hồ

Có ngư�?i sang cả ngôi cao,
Thái Sư chức trước trong trảo sắc phong.
Nghe đồn con gái Ki�?u Công,
Nay mư�?i sáu tuổi tơ hồng chưa vương.
Thái Sư dùng lễ vật sang,
Mượn ngư�?i mai chước kết đàng sui gia.
Ki�?u Công khôn ép Nguyệt Nga,
Lễ nghi đưa lại v�? nhà Thái Sư.
Thái Sư chẳng biết rộng suy,
�?em lòng oán hận sớm ghi vào lòng.
Phút đâu giặc m�?i làm hung,
Lung lăng nết dữ binh nhung dấy loàn.
�?ánh vào tới ải �?ồng Quan,
Sở Vương phán h�?i lưỡng ban quần thần.
Sao cho vững nước an dân.
Các quan ai biết mưu thần bày ra.
Thái Sư nhớ việc cừu nhà,
Vội vàng quì xuống tâu qua ngai vàng:
"Thuở xưa giặc m�?i dấy loàn,
Vì ham sắc tốt phá tàu Trung Hoa.
Muốn cho kh�?i giặc Ô Qua,
�?ưa con gái tốt giao hòa th�?i xong.
Nguyệt Nga là gái Ki�?u Công,
Tuổi vưà hai tám má hồng đương xinh,
Nàng đà có sắc khuynh thành,
Lại thêm rất bậc tài tình hào hoa.
�?ưa nàng v�? nước Ô Qua,
Phiên Vương ưng dạ ắt là bãi binh".
Sở Vương nghe tấu thuận tình,
Châu phê dạy sử ra dinh �?ông Thành.
Sắc phong Ki�?u Lão Thái Khanh:
"Việc trong nhà nước đã đành cậy ngươi,
Nguyệt Nga nàng ấy nên ngư�?i,
Lưạ ngày tháng chín, hai mươi cống Hồ".
Ki�?u Công vâng lịnh nhà vua,
Lẽ nào mà dám nói phô đi�?u nào,
Nguyệt Nga trong dạ như bào,
Canh chầy chẳng ngủ, những thao thức hoài.
Thất tình trâm n�? biếng cài,
Dựa mành b�? xả, tóc dài ngồi lo.

[Bachy]

Nguyệt Nga trách phận than thân
Hồng nhan ngang trái hiếu ân nghĩa tình

"Chiêu Quân xưa cũng cống Hồ,
Bởi ngươi Diên Th�? hoạ đồ gây nên,
Hạnh Ngươn sau cũng kh�?i mi�?n,
Bởi chăng Lư Kỷ cựu hi�?m còn ghi.
Hai nàng chẳng đã phải đi,
Một là ngay chúa, một vì thảo cha.
Chiêu Quân nhảy xuống gianh hà,
Thương vua nhà Hơn, vốn đà quyên sinh.
Hạnh Ngương nhảy xuống Trì Linh,
Thương ngư�?i Lương Ng�?c duyên lành phôi pha.
Tới nay phận bạc là ta,
Nguyện cùng bức tượng trót đà chung thân.
Tình phu phụ, nghĩa quân thần,
Nghĩa xa cũng tr�?n, ơn gần cũng nên.
Nghĩa tình nặng cả hai bên,
Nếu ngay cùng chúa, lại quên ơn chồng.
Sao sao một thác th�?i xong,
Lấy mình báo chúa, lấy lòng sư phu">
Ki�?u Công nương gối đang lo,
Nghe con than thở mấy câu them phi�?n.
Kêu vào ngồi dưạ trưòng ti�?n,
Lấy l�?i dạy dỗ cho tuy�?n thân danh.
"Chẳng hay là việc tri�?u đình,
Nào cha có muốn ép tình chi con?"
Nàng rằng: "Còn kể chi con,
Bơ vơ chút phận mất còn quản bao.
Thương cha tuổi tác đã cao,
E khi ấm lạnh buổi nào biết đâu.
Tuổi già bóng xế nhành dâu,
Sớm xem tối xét ai hầu cho cha?"
Công rằng: "Chẳng xá việc nhà,
Hãy an dạ trẻ mà qua mồng mươì,
Khá toan sắm sửa hai mươi tống hành".
Nàng rằng: "Việc ấy đã đành,
Còn lo hai chữ ân tình cho xong.
Con xin sang lạy Lục Ông,
Làm chay bảy bưã tr�?n cùng Vân Tiên>
Ng�? cho nhân nghiã vẹn tuy�?n,
Phòng sau xuống chốn huỳnh tuy�?n gặp nhau".
Ki�?u Công biết nghĩ trước sau,
Dạy đem ti�?n bạc cấp hầu đưa đi.
Lục Ông ra rước môt khi,
Nguyệt Nga vào đặt lễ nghi sẳn sàng.
Ngày lành gi�? ng�? đăng đàn.
Ăn chay nằm đất cho chàng Vân Tiên.
Mở ra bức tượng treo lên,
Trong nhà cho tới láng gi�?ng đ�?u thương,
Nguyệt Nga cất iếng khóc than:
"Vân Tiên chàng hỡi suối vàng có hay?..."