Ngày xưa, khi thấy chồng con bị ho, các bà thư?ng mang đến một đĩa bún xào lòng heo với nghệ vàng ngậy và hẹ xanh thẫm. ?ó chính là bài thuốc dân gian trị ho quen thuộc. Một lát nghệ còn giúp cho vết sẹo m? dần, trả lại làn da trắng mịn cho các bà, các cô...

+ Trong ẩm thực

Không ngư?i phụ nữ nào không biết cách sử dụng hành, tiêu, ớt, t?i, gừng, nghệ...

Bánh khoái, bánh xèo, bò kho, gà xào sả ớt... đ?u có sự hiện diện của bột nghệ. Cà ri có hương vị đậm đà do sự phối hợp của tinh dầu, chất cay, chất béo và màu sắc đặc trưng của cà ri là từ chất màu curcumin trong nghệ tạo nên.

+ Trong y h?c

Nghệ có tên khoa h?c là Curcuma longa L, thuộc h? gừng, có chứa chất màu curcumin là sự phối hợp của 3 chất curcumin 1,2,3, cùng với tinh dầu (3-5%) tạo nên màu vàng sáng nhạt, mùi thơm dễ chịu với các dược tính như :

- Kích thích sự bài tiết mật của tế bào gan, thông mật nh? làm co thắt túi mật.
- Tăng khả năng giải độc gan và làm giảm lượng urobilin trong nước tiểu.
- Tinh dầu nghệ có đặc tính khử mùi hôi, đồng th?i có tính kháng viêm rất hữu hiệu, bảo vệ niêm mạc miệng, lưỡi, dạ dày.
- Tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, làm giảm cholesterol-huyết.

Trong dân gian, nghệ đã được tin dùng như phương thuốc hữu hiệu để trị tụ huyết, máu cam, làm cao dán nh?t, thoa chống vết thương tụ máu, làm mau lành sẹo, trị viêm gan, vàng da, đau dạ dày, ghẻ lở, mụn nh?t.

Việc tận dụng nghệ, một nguồn dược liệu rẻ ti?n, phong phú trong nước và áp dụng kỹ thuật bào chế Tây y hiện đại sẽ tạo ra nguồn dược, mỹ phẩm nội địa, vừa kế thừa vừa phát huy ti?m năng y h?c cổ truy?n, góp phần bảo vệ hữu hiệu sức kh?e
Trong ?ông y, thân rễ nghệ g?i là khương hoàng, rễ con g?i là uất kim thư?ng dùng trị phong hàn, chậm có kinh, băng huyết, trị đau bao tử do thiếu axit, trị loét dạ dày...

+ Những khám phá mới trong trị bệnh

Các nhà khoa h?c nghiên cứu và xác định được các ứng dụng đa dạng của nghệ như sau:

- Tác dụng hưng phấn và co bóp tử cung.
- Tác dụng chống viêm loét dạ dày do tác dụng tăng bài tiết chất nhày mucin.
- Tác dụng lợi mật, thông mật, kích thích tế bào gan và co bóp túi mật.
- Làm giảm hàm lượng cholesterol trong máu.
- Tác dụng kháng sinh cả trên vi khuẩn gram (+) lẫn gram (-) và tác dụng kháng nấm ngoài da.
- Ngăn chặn sự phát triển vi trùng lao nh? làm rối loạn chuyển hóa men của chúng.
- Tác dụng kháng viêm tương đương hydrocortison và phenylbutazon.
- Thông tin gần đây cho thấy có thể làm giảm tỉ lệ mắc ung thư như ung thư vú, tuyến ti?n liệt, phổi và ruột kết nếu chế độ dinh dưỡng có nhi?u chất nghệ. Tác dụng chống khối u có được nh? đặc tính chống oxy hóa của curcumin.

+ Thuốc bào chế từ nghệ

Kết hợp cao t?i - cao nghệ

Ngày nay, nghệ được sử dụng trong Tây y dưới các dạng dược phẩm trị s?i mật, vàng da, táo bón kinh niên, rối loạn tiêu hóa... Thuốc bào chế từ dược thảo phối hợp cao t?i và cao nghệ tạo nên những tác dụng tăng cư?ng hệ miễn dịch, đi?u hoà huyết áp, đư?ng huyết đồng th?i phòng chống nhiễm trùng, nhồi máu cơ tim và xơ vữa động mạch.

Kết hợp nghệ - mật ong - cao ban long - canxi

Một loại thuốc khác rất quen thuộc từ lâu là kết hợp nghệ với mật ong dùng chữa trị một số bệnh gan mật, dạ dày, ruột và làm thuốc bồi bổ.

Sự kết hợp nghệ-mật ong-cao ban long-canxi gluconat cung cấp nhi?u axit amin cần thiết cho cơ thể để bồi dưỡng, mật ong vị ng?t trị suy nhược, tì vị hư, đau loét dạ dày, táo bón, cùng với canxi cần cho phụ nữ có thai, cho con bú, ngư?i bị lao, trẻ em chậm lớn.

+ Dùng trong mỹ phẩm

Dùng củ nghệ rửa sạch, giã nh? lấy nước bôi lên vết thương đã rửa sạch để mau li?n sẹo, sẹo không bị thâm. Trên thị trư?ng hiện nay nghệ thư?ng được thêm vào mỹ phẩm kết hợp với vitamin A, E để thành kem nghệ, sữa rửa mặt hạt nghệ...

Ngoài ra, kết hợp nghệ và dầu vừng cũng được dùng đi?u trị nhanh khi mới bị b?ng nhẹ, giúp làm giảm phù n?, xung huyết quanh vết b?ng, giúp vết b?ng không lan rộng, chóng khô và li?n sẹo. Nếu bôi thuốc sớm trong vòng 24 gi? sau khi bị b?ng, sẹo sẽ li?n nhanh.

+ Trong công nghiệp màu thực phẩm, dược phẩm

Chất màu thiên nhiên đóng vai trò quan tr?ng trong hai n?n công nghiệp lớn: công nghiệp dược phẩm và công nghiệp thực phẩm.

Một trong những nguyên nhân thư?ng gây ra ngộ độc thực phẩm là sử dụng chất màu công nghiệp tạo nên những màu sắc lòe loẹt và rẻ ti?n để nhuộm thức ăn. Vì thế việc sử dụng những chất màu thiên nhiên, không độc đáp ứng tiêu chuẩn y tế trong việc nhuộm màu thực-dược phẩm đóng vai trò quan tr?ng trong việc bảo vệ sức khoẻ ngư?i tiêu dùng.

Màu vàng của nghệ là chất màu thiên nhiên được Dược điển công nhận với mã số E.100 để nhuộm màu dược phẩm thay thế dần những chất màu tổng hợp như Tartrazine E 102.

Chỉ riêng việc khai thác nghệ để chế biến thành chất màu dùng trong thực-dược phẩm cũng đủ mở ra một hướng đi khả thi với nguồn tài nguyên nghệ phong phú của Việt Nam.

Việc tận dụng nghệ, một nguồn dược liệu rẻ ti?n, phong phú trong nước và áp dụng kỹ thuật bào chế Tây y hiện đại sẽ tạo ra nguồn dược, mỹ phẩm nội địa, vừa kế thừa vừa phát huy ti?m năng y h?c cổ truy?n, góp phần bảo vệ hữu hiệu sức kh?e cho nhân dân./.