Buồn bã với những môi hôn
Cao Huy Thuần
Tất cả bài nhạc của Trịnh Công Sơn đá»?u ngắn hoặc rất ngắn. Riêng một bài duy nhất mang dáng dấp một trưá»?ng ca : bài Ä?oá Hoa Vô Thưá»?ng. Với nhạc dạo đệm trước mỗi đoản khúc, bài hát kể một tình sử triết lý qua cách hiểu của Trịnh Công Sơn vá»? chữ " ái " và chữ " tâm ".
Ä?ây không phải là lần đầu vô thưá»?ng đi vào lá»?i ca của Trịnh Công Sơn. Vô thưá»?ng bàng bạc trong nhạc Trịnh Công Sơn từ thuở đầu, nhưng không mấy ai để ý. Lá»?i ca của anh hay quá, thơ quá, hát lên nghe đã bâng khuâng rồi, đâu cần hiểu ý nghĩa, chỉ mang máng thấy lá»?i thơ có một chiá»?u sâu triết lý thiếu vắng hẳn trong nhạc Việt Nam. Có lẽ chính tác giả cũng chưa ý thức được rõ ràng điá»?u mình cảm nhận, và chính nhá»? thế mà tính cách mông lung của lá»?i ca làm rung động lòng ngưá»?i, khác với lá»?i văn sáng sủa. Với Ä?óa Hoa Vô Thưá»?ng, Trịnh Công Sơn nhạc hoá lý thuyết và lý thuyết hoá nhạc. Anh còn chua thêm giải thích ở mỗi chuyển mạch để ý của nhạc được hiểu rõ hơn. Ä?oạn thứ nhất là đi tìm tình, nhịp thong dong. Ä?oạn thứ hai là gặp tình, đưa tình vá»?, nhịp hớn hở, mùa xuân trên những mái nhà, có con chim hót tên là ái ân. Ä?oạn thứ ba là bốn mùa yêu nhau trong lẽ vô thưá»?ng của trá»?i đất. Sau đó, nhạc bắt đầu hiu hắt, một thá»?i yêu dấu đã qua, ôi áo xưa em là một chút mây phù du. Rồi nhạc mạnh và êm dịu lại để đi vào đoạn kết : từ đó ta là đêm nở đoá hoa vô thưá»?ng. Tại sao nhạc êm dịu lại ? Anh giải thích : tình do tâm ta mà sinh, có khi tình mất mà tâm còn động vá»?ng, đến lúc tâm bình an thì tình kia cũng đoạn nỗi.
Chữ " ái ", đó là chỗ mà ai cũng thấy nơi Trịnh Công Sơn, chiếc nôi trong đó chúng ta nằm nghe anh ru từ mấy chục năm nay. Chữ " tâm " là cánh cửa mới mở ra trước Trịnh Công Sơn, nơi anh có cảm tưởng đang đến, kết thúc một đá»?i rong chơi. Từ " ái " đến " tâm ", Ä?óa Hoa Vô Thưá»?ng trình bày một quá trình chuyển hoá trong đó chuyện đá»?i cũng như chuyện tình diễn biến dưới hình thức đối nghịch của từng đôi, từng cặp như tôi với em : tìm/gặp, gặp/mất, mất/còn, có/không. Vô thưá»?ng, trong Trịnh Công Sơn, không có gì khác hơn là cái có đi vào cái không. Có thể ý tưởng vá»? quá trình đối nghịch đó đã nằm trong vô thức của Trịnh Công Sơn từ trẻ. Hát lại Trịnh Công Sơn từ khi anh mất, trực nhận của tôi chợt bắt gặp vô thức của anh. Tôi sẽ nói ở đây những đối nghịch đó mà tôi nghĩ luôn luôn là nét chính trong nhạc Trịnh Công Sơn. Tôi sẽ trích khá nhiá»?u ví dụ, nhưng tôi phải tự kiá»?m chế tôi, nếu không thì hát hoài không dứt.
Tôi muốn bắt đầu bằng một đối nghịch trong cách vẽ tranh của Trịnh Công Sơn. Chẳng tại sao cả. Chỉ vì nói đến nhạc Trịnh Công Sơn mà bắt đầu bằng triết lý chắc là không ổn, vì anh là thi sĩ. Phải bắt đầu bằng ngưá»?i đẹp, ngưá»?i đẹp nhất trong tất cả những ngưá»?i đẹp nhất từ hai trăm năm nay : Thúy Kiá»?u.
Gió sẽ mừng vì tóc em bay
Cho mây há»?n ngủ quên trên vai
Tại sao gió sẽ mừng ? Vì tóc em là gió. Gió đùa với gió, làm sao gió không vui ? Tại sao mây lại há»?n ? Vì tóc em là mây. Mây thua nước tóc, làm sao mây không dỗi ? Em là giai nhân toàn bích. Thế nhưng một nhan sắc toàn bích không làm Trịnh Công Sơn rung động. Giữa toàn bích, anh chấm một nét há»?ng, và chính nét há»?ng đó là cái duyên làm say lòng ngưá»?i.
Cho mây há»?n ngủ quên trên vai
Vai em gầy guộc nhá»?
Như cánh vạc vá»? chốn xa xôi
Tất cả những ngưá»?i đẹp của Trịnh Công Sơn đá»?u có vai gầy. Vai gầy, có thể đẹp. Nhưng gầy guộc thì nhất quyết là há»?ng. Thì thiếu da thơm quả ngá»?t mùa xuân. Vậy mà khi thả giá»?ng trầm xuống chữ guộc, tôi tưởng như nghe có cánh con vạc bất chợt vỗ nước bay vào đêm thâu. Ä?êm vắng sâu hơn và Thúy Kiá»?u đẹp hơn.
Ä?ối nghịch là nét nhạc riêng của Trịnh Công Sơn. Anh nói một điá»?u rồi anh nói điá»?u trái lại. Như nét há»?ng nằm giữa toàn bích. Bài hát này của anh đối nghịch với bài hát kia, lá»?i một đối nghịch với lá»?i hai, câu sau nghịch với câu trước, thậm chí hai hình ảnh nghịch nhau trong cùng một câu, trong vòng đôi ba chữ.
Tôi lấy ví dụ Trịnh Công Sơn hát cô đơn. Anh là ngưá»?i cô đơn cùng cực :
Trá»?i cao đất rộng một mình tôi đi
Một mình tôi đi
Ä?á»?i như vô tận một mình tôi vá»?
Với tôi.
Anh cô đơn với. Chữ với làm tôi rá»?n rợn. Như câu sau này :
Một ngày thấy bóng em qua nơi này / một lần với bóng tôi
Một ngày đã có em xa nơi này / một ngày với vắng tôi
Với vắng tôi. Em chỉ với khi nào không có tôi. Em cộng với con dấu trừ. Cho nên chúng ta chỉ có cái bóng của nhau.
Trịnh Công Sơn hát cô đơn thảm sầu như vậy, nhưng hát đôi lứa cũng nồng nhiệt vá»?i vợi. Anh cổ vũ :
Hãy ru nhau trên những lá»?i gió mới
Hãy yêu nhau cho gạch đá có tin vui...
Hãy kêu tên nhau trên ghá»?nh dưới bãi
Dù mai nơi này ngưá»?i có xa ngưá»?i
Trịnh Công Sơn hát tuyệt vá»?ng. Anh nằm chết lịm trong tuyệt vá»?ng, tuyệt vá»?ng rơi rất gần rơi xuống trong tôi như hoa tiễn đưa rơi trên mộ. Nhưng anh lại đánh trống thúc quân đừng tuyệt vá»?ng tôi ơi đừng tuyệt vá»?ng. Anh đang nằm xuống hay anh đã đứng dậy ?
Trịnh Công Sơn nhìn đá»?i buồn tênh. Buồn tênh !
Sống có bao năm vui vui buồn buồn ngưá»?i ngưá»?i ngợm ngợm
Sống chết mong manh như thân cá»? hèn má»?c đầy núi non
Nhưng Trịnh Công Sơn yêu đá»?i thắm thiết. Anh quỳ xuống, tạ ơn đá»?i đã cho anh hạnh phúc lẫn thương đau :
Dù đến rồi đi tôi cũng xin / tạ ơn ngưá»?i tạ ơn đá»?i
Tạ ơn ai đã cho tôi còn những ngày / quên kiếp sống lẻ loi
Dù đến rồi đi tôi cũng xin / tạ ơn ngưá»?i tạ ơn đá»?i
Tạ ơn ai đã cho tôi tình sáng ngá»?i / như sao xuống từ trá»?i
Tôi biết có ngưá»?i sẽ nói : thì Trịnh Công Sơn cũng như má»?i nghệ sĩ khác, có vui có buồn, có yêu thương, có tuyệt vá»?ng. Không phải thế ! Trong nhạc Trịnh Công Sơn, vui đi cặp đôi với buồn, hạnh phúc sóng bước với thương đau trong cùng một bài, trong cùng một câu. Ä?ây là hai vế trong cùng một bài, vế thứ nhất là thương đau :
Tình yêu như nỗi chết cơn đau thật dài
Tình khâu môi cưá»?i / hình hài xưa đã thay / mặn nồng xưa cũng phai
Tình chia nhau gian dối / tình đày tình đôi nơi
Vế thứ hai là hạnh phúc :
Một mai thức dậy / chợt hồn như ngất ngây / chợt buồn trong mắt nai
Rồi tình vui trong mắt / rồi tình má»?m trong tay
Hạnh phúc tưởng như thiên thu :
Tình cho nhau môi ấm / một lần là trăm năm
Cũng hai vế đối nhau như thế trong hai đoạn, tôi hát thêm bài nữa. Ä?oạn trước là phụ bạc, nợ nần :
Hai mươi năm xin trả nợ dài
Trả nợ một đá»?i em đã phụ tôi
Em phụ tôi một thá»?i bé dại
Thơ dại ra đi không nhớ gì tôi
Thơ dại ra đi quên hết tình tôi
Ä?oạn sau là tha thứ lau xoá oán trách, yêu thương vẫy gá»?i yêu thương :
Bao nhiêu năm vẫn lại nhiệm mầu
Trả nợ một lần quên hết tình đau
Hai mươi năm vẫn là thuở nào
Nợ lại lần này trong cõi đá»?i sau
Ä?ó là hai vế nghịch nhau trong một bài. Bây giá»? là hai vế nghịch nhau trong cùng một đoạn. Như thế này là có hay không :
Tiếng thì thầm từng đêm nhớ lại
Ngỡ chỉ là cơn say
đóa hoa vàng má»?ng manh cuối trá»?i
Như một lá»?i chia tay
Như thế này là xa hay gần :
Tình như nắng vội tắt chiá»?u hôm
Tình không xa nhưng không thật gần
Như thế này là rộng hay hẹp :
Tình yêu như biển biển rộng hai vai
Tình yêu như biển biển hẹp tay ngưá»?i
Biển hẹp tay ngưá»?i
Lạc lối.
Như thế này là có hay không, mưa hay nắng, đông hay xuân, khứ hay hồi :
Ngoài hiên vắng giá»?t thầm cuối đông
Trá»?i chợt nắng vưá»?n đầy lá non
Ngưá»?i lên tiếng há»?i ngưá»?i có không
Ngưá»?i đi vắng vá»? nơi bế bồng
Như thế này là sống hay chết, tàn hay nở :
Chìm dưới cơn mưa một ngưá»?i chết đêm qua
Chìm dưới đất kia một ngưá»?i sống thiên thu
Chìm khuất trong ta một lá»?i nói vu vơ
Chìm dưới sương thu là một đóa thơm tho
Như thế này là ngày hay đêm, lên hay xuống :
Gió cuốn đi cho mây qua dòng sông
Ngày vừa lên hay đêm xuống mênh mông
Ä?ó là hai vế nghịch nhau trong cùng một đoạn, hoặc giữa câu trước với câu sau. Nhưng lại rất lắm khi nghịch với thuận, không với có, trộn lẫn với nhau, buồn xen trong vui, mông lung không biết đâu là vui đâu là buồn. Mưa là buồn chăng ? Không hẳn, mưa trong Trịnh Công Sơn rất hồng, vì mưa trong nắng, mưa khi trá»?i ươm nắng cho mây hồng. Nắng là vui chăng ? Không hẳn, lung linh nắng thủy tinh vàng, nhưng nắng lên mà chợt hồn buồn dâng mênh mang. Mưa Huế rất nặng hột, vậy mà mưa cứ như thì thầm dưới chân ngà. Nắng được trá»?i gá»?i lên, nhưng trá»?i cũng chẳng biết đó là nắng của mưa hay mưa của nắng :
Gá»?i nắng cho cơn mưa chiá»?u nhiá»?u hoa trắng bay
Nắng qua mắt buồn lòng hoa bướm say
Bao nhiêu nụ hồng trong Trịnh Công Sơn, lạ quá, đá»?u là nụ hồng tàn : em gá»?i nụ hồng vừa tàn cuối sân ; đóa hoa hồng tàn hôn lên môi em ngày tháng dài. Có một chút của cái này và một chút của cái kia. Có một chút của cái này trong một chút của cái kia. Có một chút xuôi trong ngược. Trăm năm trong xuân thì. Chân như trong hạt lệ :
Bước tới hư vô khoác áo chân như
Long lanh giá»?t lệ / long lanh giá»?t lệ / giá»?t lệ thiên thu
Phôi pha cũng vậy. Trong nhớ đã có quên, trong quên vẫn cứ nhớ, tưởng vơi mà đầy, trong con nước rút đi có hồng thuỷ dâng lên :
Tình ngỡ đã phôi pha nhưng tình vẫn còn đầy
Ngưá»?i ngỡ đã xa xăm bỗng vá»? quá thênh thang
Ôi áo xưa lồng lộng đã xô dạt trá»?i chiá»?u
Như từng cơn nước rộng xoá một ngày đìu hiu
Ä?ến đây, e không còn nói đối nghịch được nữa. E phải nói đối hợp. Vẫn nghịch như trá»?i với đất, nhưng sương phủ mênh mông nối đất với trá»?i. Chỉ còn mông lung sương. Rõ ràng nhất là cặp vợ chồng đi-vá»?. Không bao giá»? Trịnh Công Sơn nói đi mà không nói vá»?. Hễ có đi là có vá»?, hễ vá»? là lại đi, không bao giá»? câu trên đi mà không có câu dưới vá»?, thậm chí đi vá»? nằm ôm nhau trong một câu, trong hai chữ, trong một cõi, một cõi đi vá»?.
Trong khi ta vá»? lại nhớ ta đi
đi lên non cao đi vá»? biển rộng
Vừa đi vừa vá»? như thế, đôi chân loanh quanh không biết xoay sở thế nào, tự há»?i, thắc mắc : đi đâu loanh quanh cho đá»?i má»?i mệt. Bốn mùa cũng loanh quanh như thế : mùa xuân chưa qua mùa hạ đã đến, mùa thu chưa đi, mới đầu thu thôi chân ngựa đã vá»?. Mà chỗ vá»? của Trịnh Công Sơn cũng lạ : không phải vá»? nơi đây mà vá»? chốn xa. Con ngưá»?i ra đi, tưởng đi đến đâu, ô hay chỉ làm một vòng xinh rồi trở vá»? nơi cũ, như nằm mộng thấy mình đi :
Ä?ưá»?ng chạy vòng quanh một vòng tiá»?u tuỵ
Một bá»? cá»? non một bá»? mộng mị
Ngày xưa.
Tôi nghe có ngưá»?i nói một câu hay khi đến thăm một ngưá»?i rất danh tiếng vừa chết : chỉ có ông ta không biết ông ta chết. Tôi nghĩ Trịnh Công Sơn không nói như vậy. Chắc anh vẫn đang thấy anh, vẫn đang thấy má»?i ngưá»?i tiếp tục chạy vòng quanh. Tiếp tục đi, tiếp tục vá»?. Tôi nghe như anh đang hát thế này với các ngưá»?i đẹp đến khóc anh : Này em,
Không có đâu em này không có cái chết đầu tiên
Và có đâu bao giá»? đâu có cái chết sau cùng
Không có đầu tiên, không có sau cùng, không đầu không đuôi, làm sao chết được, bởi vì làm sao bước ? Phải có cái bước đầu tiên mới có cái bước thứ hai, mới có cái bước sau cùng, mới chết, mới có ngưá»?i khóc, mới có văn tế. Vì bước không được, cho nên Trịnh Công Sơn chỉ lăn, và anh đã nghêu ngao như thế rồi. Anh ngồi giữa con phố, nhìn những gót chân thon đi ngược, nhìn những gót chân hồng đi xuôi, và anh í a tôi xin làm đá cuội và lăn theo gót hài. Anh lăn như thế nhiá»?u lần với ám ảnh tử sinh. Sống chết là bánh xe lăn tròn, vô thuỷ vô chung. Trịnh Công Sơn không nói bánh xe, nhưng anh lăn theo những hòn sá»?i, hòn đá, vốn là những hình ảnh quen thân của anh từ những bái hát đầu :
Hòn đá lăn bên đồi / hòn đá rớt xuống cành mai
Rụng cánh hoa mai gầy / chim chóc hát tiếng qua đá»?i
Trước đây, khi hát những bài đó, tôi không để ý đến ý niệm bánh xe, nhưng gần đây, Trịnh Công Sơn làm tôi ngạc nhiên khi anh đưa đối hợp có-không, một-hai, vào lá»?i nhạc của anh một cách rõ rệt, thú vị, tinh quái. Anh khóc như thế này :
Còn hai con mắt khóc ngưá»?i một con
Còn hai con mắt một con khóc ngưá»?i
Lối khóc rất ngộ này tóm tắt cách nhìn đá»?i của Trịnh Công Sơn trong suốt nhạc phẩm của anh. Với một con mắt anh nhìn ngưá»?i. Với một con mắt anh nhìn anh. Một con mắt, anh nhìn tình phai. Một con mắt, anh nhìn anh thở dài. Nhưng cùng một con mắt kia, anh vừa nhìn thấy em yêu thương, vừa thấy em thú dữ. Cùng một con mắt này, anh vừa thấy đêm tối tăm, vừa thấy đêm nồng nàn. Chẳng biết mắt nào là mắt còn lại, chỉ biết rằng con mắt còn lại nhìn một thành hai. Chỉ biết rằng :
Con mắt còn lại nhìn đá»?i là không
Nhìn em hư vô nhìn em bóng nắng
Con mắt còn lại là con mắt ai
Trịnh Công Sơn làm tôi giật mình. Bóng nắng là một chữ trong kinh, và, như anh nói, từ khi trá»?i là trá»?i trăng là trăng câu kinh đã bước vào đá»?i. Con mắt còn lại là con mắt ai ? Tôi không muốn nghĩ như thế, nhưng tôi cảm thấy câu trả lá»?i nằm trong đoạn kết của Ä?oá Hoa Vô Thưá»?ng mà anh đã soạn rất khúc chiết với nhập đá»?, thân bài, kết luận, với quá trình tìm em - gặp em - mất em - an nhiên.
Trịnh Công Sơn làm tôi giật mình. Anh bắt tôi phải hát lại những bài hát trước trong cảm nhận mới đó của tôi vá»? chập chá»?n bóng nắng trong tâm thức của anh. Con mắt còn lại hiện ra, và đây là một mà hai :
Từ lúc đưa em vá»?
Là biết xa nghìn trùng
Nghìn trùng nằm ngay nơi giây phút tao ngộ. Và đây là hai mà một :
Từ trăng thôi là nguyệt một hôm bỗng nghe ra
Buồn vui kia là một như quên trong nỗi nhớ
Từ trăng thôi là nguyệt tôi như giá»?t nắng ngoài kia
Từ em thôi là nguyệt coi như phút đó tình cá»?
Buồn vui là một, quên nhớ là một, phút tình cá»? chụp bắt được điá»?u đó hiện ra đây đó khá nhiá»?u, có điá»?u là Trịnh Công Sơn hát lên nhẹ nhàng như thơ, ngưá»?i hát nghe giá»?ng thơ nhiá»?u hơn là nghe ý tưởng. Nếu để ý, câu hát sâu thẳm. Lại ví dụ :
Lòng thật bình yên mà sao buồn thế
Giật mình nhìn tôi ngồi khóc bao giá»?
Thật bình yên. Mà buồn ! Buồn nằm sẵn trong bình yên ? Nếu không, tại sao anh khóc từ bao giá»? ? Anh khóc từ trước, rồi anh mới giật mình, trong một phút tình cá»?, thấy mình đang khóc. Ai không tin ở cái giật mình đó, hãy nghe Trịnh Công Sơn giật mình một lần thứ hai :
Dù thật lệ rơi lòng không buồn mấy
Giật mình tỉnh ra ô nắng lên rồi
Thật lệ rơi. Mà không buồn ! Giật mình : nắng lên. Thế thì nắng đã nằm sẵn trong giá»?t lệ ? Là một với giá»?t lệ ?
Tôi bắt gặp chớp nhoáng thần bí đó trong cả cách dùng tĩnh từ của Trịnh Công Sơn : môi em hồng như lá hư không. Lá hư không là thế nào ? Là môi em vừa có dáng như ngá»?n lá vừa có dáng không như ngá»?n lá ? Là có màu vừa hồng vừa không phải hồng ? Có một cái gì vừa thật vừa không thật ? Nghĩ cho thật kỹ, đúng là môi em tôi như thế. Ä?úng như tôi nghĩ là như thế. Nói như ngá»?n lá, như màu hồng là sai.
Lại một tĩnh từ khác trong rất nhiá»?u ví dụ như vậy :
Nhìn cá»? cây ráng pha màu hồng
Nhìn lại em áo lụa thinh không
Ráng chiá»?u có thật nhưng sắp đi vào hư ảo rồi, chớp nhoáng thôi. Nhìn hư trong thực như thế, giật mình nhìn lại em tôi... ôi thần kỳ hai chữ thinh không ! Lụa nhẹ như khói đang tan, em cũng vậy, như thực như huyễn, chỉ còn là nét đẹp diễm ảo, mong manh đó thôi.
Tôi không muốn đóng khung Trịnh Công Sơn trong một triết thuyết nào cả. Anh tuyên bố chỉ muốn làm kẻ rong chơi và chấp tay van vái chỉ xin được như thế mà thôi. Nhưng khi anh mất, tôi không khá»?i nghĩ đến những mong manh đã ám ảnh anh những năm gần đây và tôi giật mình chợt thấy anh đã là thi sĩ của mong manh như vậy từ lúc đầu, từ bao giá»? ? Ä?ây là đoá quỳnh của thuở xuân xanh :
Ä?êm này đêm buồn bã với những môi hôn
Trong vưá»?n trăng vừa khép những đoá mong manh
Tại sao môi hôn mà buồn bã thế ? Buồn nằm trong hạnh phúc ? Là một với nhau ? Nhưng quả thật đoá quỳnh đã hôn đêm trăng như thế. Hãy xem hoa nở :
Ta mang cho em một đoá quỳnh
Quỳnh thơm hay môi em thơm
Em mang cho ta một chút tình
Miệng cưá»?i khúc khích trên lưng
Hoa đang nở trên lưng một cuống lá dài như môi ai cưá»?i trên lưng một ngưá»?i tình. Nhưng cũng môi đó, mới cưá»?i với trăng đã hôn từ giã đêm trăng với những cánh đang khép, đang úa, buồn bã. Tôi giật mình : đoá quỳnh của thuở xuân xanh chính là đoá hoa vô thưá»?ng nở trong tâm của anh ở khoảng cuối đá»?i. Anh đi với đoá quỳnh, anh đến với đoá quỳnh, khép lại một chu kỳ vòng quanh. Anh là đêm trăng của ngày xưa đã hôn nhau buồn bã với đoá quỳnh mong manh và từ đó dòng nhạc của anh róc rách những mong manh như thế cho đến khi anh chơt nhận ra ta là đêm nở đoá hoa vô thưá»?ng.
***
Còn lại chuyện cuối cùng phải nói : vậy thì tôi với em là một hay hai ? Là một chăng ? Thì đấy, Trịnh Công Sơn đã có lần hăng hái :
Em là tôi và tôi cũng là em
Chẳng ai tin. Ngưá»?i không tin nhất chính là anh. Ä?ừng tin !
Ä?ừng nghe tôi nói lá»?i tăm tối
Ä?ừng tin tôi nhé vì tiếng cưá»?i
Tôi như là ngưá»?i ngồi trong đêm dài
Nhìn tôi đang quá ngậm ngùi
Tôi với em không thể là một được bởi vì em là muộn phiá»?n và muộn phiá»?n thì đối nghịch với hồn nhiên mà tôi mơ ước. Hồn nhiên lấp lánh như mặt trá»?i trong lắm bài. Trịnh Công Sơn mơ ước trở vá»? với hồn nhiên như trở vá»? với bản chất của anh, như trở vá»? với con chim thuở nhá»?, với hoa trên đồng xanh một sớm mai rất hồng. Anh muốn trở vá»? với thật thà, với khá»? dại, với ngây ngô, anh ngẩn ngơ nhìn ngưá»?i kia, dưá»?ng như chá»? đợi thật ra đang ngồi thảnh thơi, anh nhìn đứa bé. Ä?ứa bé ! đó mới thật là một của Trịnh Công Sơn, bởi vì đó là hồn nhiên, đó là cội nguồn, đó là quê nhà nằm sâu trong tiá»?m thức của anh. Hồn nhiên có khi trở vá»? lồng lộng trong cả bài hát như cánh diá»?u lồng lộng trong không, có khi âm thầm, văng vẳng, thiết tha, sâu lắng trong một câu, trong một chữ. Những lúc đó, Trịnh Công Sơn hân hoan :
Hôm nay tôi nghe có con chim vá»? gá»?i
Vá»? giữa trá»?i vá»? hót giữa đá»?i tôi
Hôm nay tôi nghe tôi cưá»?i như đứa bé
Mới lớn lên giữa đá»?i sống kia
Trịnh Công Sơn là ngưá»?i thi sĩ duy nhất của tình yêu không cho chữ em đi sóng đôi một cặp ngá»?t ngào với chữ anh. Chữ em mồ côi chữ anh trên lưỡi. Chữ em mù loà đi tìm chữ anh. Gặp vớ vẩn một hai lần trong một hai bài hát đầu, nhưng nhạt nhẽo, vô duyên lắm. Còn thì Trịnh Công Sơn chỉ tôi với em, em với ta, như thử hai ngưá»?i yêu là hai ngưá»?i ở trá»? gần nhau.
Có lẽ vì thế mà tôi hát Trịnh Công Sơn với hạnh phúc tràn trá»?. Bởi vì tôi hát sự thực trong lòng tôi, trong lòng ngưá»?i, trong lòng đá»?i. Có bao giá»? ai một với ai trong cuộc tình ? Cứ xa xa mà tôi khiêm tốn như thế, hoạ may tưởng mình có lúc đến gần làm một. Như thế là hạnh phúc. Ä?ến gần, giá»?t nắng thủy tinh có khi là giá»?t lệ.
[vietnhac dot org]


Reply With Quote