Những ngưá»?i “làm thuê số 1â€? ở Việt Nam (kỳ 2)

Ngưá»?i “củaâ€? Bill Gates


Trịnh Thanh Lâm (bìa phải) giữ vai trò phiên dịch và tổ chức chương trình cho buổi gặp giữa Thủ tướng Phan Văn Khải và Bill Gates tháng 6-2005
TT - Từng làm giám đốc giải pháp cho Tập đoàn Intel VN và bây giá»? là giám đốc marketing của Microsoft VN, lương khoảng 40.000 USD/năm, là ngưá»?i VN duy nhất tổ chức cuộc gặp giữa ngưá»?i “giàu nhất hành tinhâ€? - Bill Gates - và Thủ tướng Phan Văn Khải tại Mỹ vào tháng 6-2005, Trịnh Thanh Lâm là đại diện một lớp ngưá»?i trẻ VN tham gia trực tiếp công việc kinh doanh của những tập đoàn đa quốc gia...

Vật lộn với Intel!

Gốc gác ở Hải Dương, như câu tự giới thiệu sau này với nhiá»?u ngưá»?i bạn (“Tôi từ quê ra!â€?), Trịnh Thanh Lâm lớn lên ở chốn quê nhà hiá»?n lành rồi vào đại há»?c thá»?i bao cấp. Chưa bao giá»? nghĩ đến chuyện buôn bán, thế nhưng kinh doanh là công việc đầu tiên mà Trịnh Thanh Lâm bước vào sau khi tốt nghiệp ngành toán - Ä?ại há»?c Tổng hợp Hà Nội năm 1988.

Lúc đó đã có quyết định giữ Thanh Lâm ở lại trưá»?ng nhưng kẹt vấn đá»? biên chế. Thá»?i ấy, cử nhân toán há»?c như anh chỉ có thể hưởng nửa mức lương so với những ngưá»?i trong biên chế, vậy là vào đá»?i để tự mưu sinh bằng cách... đi buôn gạo!

Thá»?i bao cấp cũng là thá»?i gạo châu củi quế, miá»?n xuôi còn hiếm huống chi miá»?n ngược. Gạo được Lâm mua từ Hải Dương vận chuyển lên Cao Bằng bán lại cho bà con mong kiếm vài đồng lá»?i nuôi thân.

Sau một năm xuôi ngược hàng ngàn cây số, đổ mồ hôi sôi nước mắt, kết quả... lỗ hơn một lượng vàng! Anh chàng cử nhân toán lắc đầu ngao ngán mà trở lại giảng đưá»?ng Trưá»?ng Tổng hợp nhận nửa suất lương...

Trong cái rủi luôn có cái may. Khi trở vá»? trưá»?ng, bỗng một hôm có đoàn cán bộ bên há»?c viện quân y sang trưá»?ng làm việc, há»? muốn trưá»?ng giúp cho một ngưá»?i biết vá»? máy vi tính. Số là há»? vừa được tặng thưởng một chiếc máy tính đá»?i 286 mà không biết sử dụng ra sao.

Thế là ngưá»?i rảnh rang nhất được cử đi giúp há»?c viện quân y. Lâm được cử đi. Câu há»?i duy nhất mà anh phải trả lá»?i ông trưởng phòng tổng hợp của há»?c viện quân y là: “Anh có biết hết các phím trên cái máy tính này không?â€?. “Dạ biết!â€?. Và Lâm trở thành “chủ nhânâ€? của phương tiện máy tính tối tân nhất vào thá»?i điểm tháng 2-1990 của há»?c viện.

Năm năm sau, một cơ hội tuyệt vá»?i mở ra với Lâm khi anh được chá»?n sang Nhật há»?c bốn tháng vá»? công nghệ thông tin (CNTT). Thật ra, CNTT lúc ấy ở Nhật đã là một trá»?i một vực với chiếc máy tính đơn lẻ mà anh từng là bậc thầy.

Lần đầu tiên Lâm quen với khái niệm “hệ thống dữ liệuâ€?, “kết nối mạngâ€?... Nhật Bản thá»?i ấy đã làm được những bước nhảy vá»?t có thể gây choáng cho bất cứ quốc gia nào: há»? đã sản xuất được máy tính, đã lập được hệ điá»?u hành, vi xử lý riêng với khát vá»?ng nối mạng toàn cầu.

Lâm bắt đầu tự há»?c với các dạng ngôn ngữ lập trình cấp thấp và cứ cảm thấy chồn chân trước những gì mà ná»?n CNTT Nhật Bản đang có. Một ngưá»?i bạn cưá»?i và khuyên anh: “Hãy bình tĩnh mà đi tới, bởi Nhật Bản đã như ông già 60 tuổi, còn VN trong lĩnh vực này chỉ là một em bé mới sinh...â€?.

Ấy vậy mà chỉ sau một thá»?i gian ngắn Lâm đã được chứng kiến cảnh “ông già 60 tuổiâ€? kia đã phải chấp nhận để một “anh chàng ngưá»?i Mỹâ€? làm thay cái việc nối mạng toàn cầu.

Sự kiện này đã làm Lâm suy nghĩ rất nhiá»?u: chưa hẳn ngưá»?i VN không thể bắt kịp tri thức CNTT của thế giới... Thá»?i điểm này - 1997, Tập đoàn Intel mở văn phòng tại VN, một cơ hội mới đang chá»? đón một ngưá»?i trẻ VN...

Lâm kể lại: “Thá»?i điểm đó tôi đang đi dạy ở thành phố Vinh, Nghệ An. Nghe tin Tập đoàn Intel đang cần một ngưá»?i nghiên cứu các giải pháp cho khách hàng VN. Há»? đã phá»?ng vấn đến 12 ngưá»?i mà chưa chá»?n được, tôi quyết liá»?u một phen đăng ký phá»?ng vấn đến ba vòng.

Tôi còn nhớ hình ảnh thật tức cưá»?i trong tình huống cuộc phá»?ng vấn chỉ diễn ra bằng... tay, ai nói ngưá»?i đó hiểu. Nói mãi, nói mãi rồi ngưá»?i Mỹ phụ trách phá»?ng vấn cũng biết lá»? má»? rằng tôi có kiến thức vá»? CNTT nên phán: “Mày chắc được rồi, chỉ có tiếng Anh tệ quá!â€?.

Ä?i làm. Thử thách kinh khủng nhất đối với Lâm là khi nghe tiếng chuông điện thoại. Lâm cứ thấy bủn rủn cả ngưá»?i mỗi khi tiếp những cuộc điện thoại từ nước ngoài gá»?i sang bởi vốn tiếng Anh ít á»?i của mình.

Mà cái gì mình sợ thì cứ tới liên tục. Ä?iện thoại từ nước ngoài tới tấp gá»?i vá»?! Ä?i há»?p cũng lại sợ, một sếp ngưá»?i Singapore nói: “Cái gì không biết mày cứ há»?i taoâ€?. Anh đáp thật tình: “Cái gì tao cũng không biếtâ€?.

Anh này trợn mắt, nhún vai và lắc đầu...! Lúc đó Lâm đã 31 tuổi, cái ấm ức của tuổi đáng ra đã phải yên bá»? công danh khiến anh thấy chỉ có một lối thoát duy nhất: há»?c, há»?c và há»?c!

Hai năm đầu làm việc cho Intel, Lâm không còn thá»?i gian nào dành cho mình và gia đình. Mỗi ngày phải há»?c từ 12-14 giá»?, ngưá»?i cứ căng ra, cái mẹo duy nhất để tránh nỗi sợ hãi khi nhận điện thoại từ nước ngoài là câu nói thuộc lòng bằng Anh ngữ: “Mày cứ gửi mail sang cho tao!â€?.

Một lần giám đốc ngưá»?i Anh ở Singapore điện sang nhá»? mua giùm mấy cái “table clothsâ€? (khăn trải bàn) ở khu du lịch Hội An, nhưng Lâm nghe ra là “table clockâ€? (đồng hồ để bàn) nên nhá»? ngưá»?i quen tìm khắp Hội An để mua... đồng hồ để bàn.

Tìm không ra, anh mail sang báo thì vị giám đốc ngớ ra cưá»?i ầm và bảo: “Làm với Intel mà dốt tiếng Anh là không được, cho dù mày giá»?i vi tính cỡ nào. Tao gửi mày 5.000 USD để há»?c tiếng Anh, phải há»?c cho đàng hoàngâ€?.

Số tiá»?n này đủ cho 100 giá»? há»?c tiếng Anh ở Hội đồng Anh kiểu một thầy một trò. Cánh cửa khó nhất được mở ra với Lâm, với một kinh nghiệm mới khi làm việc với các tập đoàn lớn: “Ä?ừng giấu dốt, bạn sẽ được giúp đỡ!â€?.

Sau hai năm, kết quả xếp loại hằng năm của Lâm từ trung bình dần tăng lên khá giá»?i, rồi đến lúc anh được bình chá»?n vào hạng “outstandingâ€? mà cả Intel châu Ã? chỉ có Lâm và một ngưá»?i Trung Quốc đạt được!

Con đưá»?ng đến với “ngưá»?i giàu nhất hành tinh!â€?

Không phải ngẫu nhiên mà Tập đoàn Microsoft “muaâ€? Trịnh Thanh Lâm vá»? trong thá»?i điểm tháng 1-2005.

Công việc chính thức dài lâu mà tập đoàn của ông trùm Bill Gates giao cho Lâm là giám đốc marketing cho Microsoft tại VN, nhưng một nhiệm vụ đặc biệt đang chá»? anh trước mắt: là ngưá»?i VN duy nhất của Microsoft có mặt để dẫn chương trình và phiên dịch cho cuộc gặp giữa Thủ tướng Phan Văn Khải và Bill Gates trong chuyến viếng thăm lịch sử của Thủ tướng tới Mỹ vào tháng 6-2005!

Và vinh dự hơn là những gì mà con ngưá»?i giàu nhất hành tinh này đã chuẩn bị cho cuộc gặp với Thủ tướng VN một cách trân trá»?ng nhất, với cả băngrôn bằng tiếng Việt: “Chào mừng Thủ tướng Phan Văn Khảiâ€? - điá»?u ít thấy ở một nơi mà 100% sử dụng Anh ngữ...

39 tuổi đá»?i, dáng vẻ phong trần, chân tình, không cầu kỳ, không điệu đàng dù cho anh đang là “ngưá»?i nhàâ€? của Bill Gates. Sự thay đổi công việc lần này đối với Lâm không khó khăn như thá»?i anh bước chân vào Intel vì anh đã có “cái giáâ€? của mình.

Lâm nói đơn giản và khá hài hước vá»? mình: “Thật ra có vài khác biệt. Ở Intel, tôi làm chuyên gia phần cứng, nhưng vá»? với Microsoft tôi phải làm chuyên gia phần má»?m, phải hoạch định được hướng tiếp cận và khai thác thị trưá»?ng...

Tất cả điá»?u đó không quan trá»?ng một khi bạn đã tự trang bị cho mình những chuẩn mực mang đẳng cấp quốc tế trong công việc. Giá»? đây tôi có thể thoải mái làm má»?i việc tại VN hay Singapore, Ấn Ä?ộ hay Hoa Kỳ mà không còn lo sợ điá»?u gì như thá»?i mới vá»? Intel...â€?.

Bây giá»? “cậu bé nhà quêâ€? năm xưa đã lịch lãm comlê ngon lành trong chiếc Mercedes C240 bóng loáng rong ruổi khắp phố phưá»?ng Hà Nội hay có mặt trên những khoang máy bay thượng hạng bay đi khắp năm châu với “thương hiệuâ€?: ngưá»?i của Bill Gates...

Nhưng điá»?u mà anh thích nhất là một buổi chiá»?u thật rảnh rỗi, bạn bè “alôâ€? một tiếng đi cà phê hay uống vài cốc bia; hoặc vá»? quê nhà quây quần bên mâm cơm với những ngưá»?i nông dân và nói đủ thứ chuyện trên đá»?i.

Biết đâu, câu chuyện tiến thân cũng như những nỗ lực không mệt má»?i để vượt qua những trở ngại của Lâm sẽ gieo vào lòng những đứa trẻ nhà quê nào đó một ngá»?n lửa khát vá»?ng, rằng một ngày nào nó cũng sẽ được đi xa như chú Lâm và câu chuyện cổ tích “ngày xửa, ngày xưa... â€? sẽ trở thành sự thật!...

TIẾN HÙNG - TRẦN NGUYÊN