Việt Nam đưÌ?ng gần cuôÌ?i trong bảng xêÌ?p hạng caÌ?c nươÌ?c AÌ? châu trong lĩnh vực phaÌ?p luật mà Tổ chưÌ?c Tư vâÌ?n về Rủi ro chiÌ?nh trị và Kinh têÌ? (PERC) mơÌ?i đưa ra.
Ä?iều này coÌ? nghĩa hệ thôÌ?ng luật phaÌ?p của Việt Nam bị coi là yêÌ?u keÌ?m gần như nhâÌ?t châu AÌ?.

Trung QuôÌ?c đưÌ?ng thưÌ? ba từ dươÌ?i lên, trươÌ?c VN và Indonesia. Hong Kong và Singapore đưÌ?ng đầu bảng.

Ä?ây là một trong caÌ?c khảo cưÌ?u được PERC công bôÌ? hàng năm, dựa trên phản hồi của giơÌ?i kinh doanh nươÌ?c ngoài hoạt động tại khu vực.

Ông Robert Broadfoot, giaÌ?m đôÌ?c điều hành PERC, cho đài BBC biêÌ?t:

Việt Nam là một trong caÌ?c nươÌ?c cuôÌ?i bảng, chỉ trên coÌ? Indonesia. Trên Việt Nam là Trung QuôÌ?c. ChuÌ?ng tôi khảo saÌ?t tổng cộng là 12 quôÌ?c gia châu AÌ?.

BBC: Việc thực hiện khảo saÌ?t ở Việt Nam coÌ? gặp khoÌ? khăn gì không thưa ông?

ChuÌ?ng tôi không nhận được nhiều phản hồi từ phiÌ?a caÌ?c nhà kinh doanh ngoại quôÌ?c ở VN so vơÌ?i caÌ?c nươÌ?c khaÌ?c, lyÌ? do đơn giản là vì cộng đồng doanh nhân nươÌ?c ngoài ở VN không lơÌ?n lăÌ?m. Toàn VN chỉ coÌ? độ 75-80 công ty nươÌ?c ngoài tham gia khảo saÌ?t.


Trong hệ thôÌ?ng cộng sản chủ nghĩa, đảng cộng sản được coi là đưÌ?ng trên phaÌ?p luật. Ä?iều này dẫn tơÌ?i những mâu thuẫn trong lĩnh vực luật phaÌ?p

Robert Broadfoot, PERC


Do vậy, năm nay chuÌ?ng tôi aÌ?p dụng thêm một khảo saÌ?t nữa, đoÌ? là trong giơÌ?i quản lyÌ? khu vực của caÌ?c công ty và tập đoàn. Những người này chịu traÌ?ch nhiệm về nhiều quôÌ?c gia, nhiều thị trường tại AÌ? châu và họ coÌ? thể đưa ra một bưÌ?c tranh đa chiều.

Năm nay, vơÌ?i đoÌ?ng goÌ?p của caÌ?c doanh nhân khu vực và quôÌ?c têÌ?, chuÌ?ng tôi hy vọng đưa ra được caÌ?c yÌ? kiêÌ?n coÌ? tiÌ?nh so saÌ?nh. Do vậy, tôi nghĩ kêÌ?t quả điều tra năm nay chiÌ?nh xaÌ?c hơn caÌ?c năm trươÌ?c vì noÌ? không chỉ dựa vào caÌ?c nhà đầu tư và kinh doanh tại caÌ?c nươÌ?c riêng biệt.

BBC: So vơÌ?i năm ngoaÌ?i VN đã coÌ? tiêÌ?n bộ hay keÌ?m đi?

NoÌ?i văÌ?n tăÌ?t thì so vơÌ?i năm ngoaÌ?i, châÌ?t lượng hoạt động của ngành công an bị đaÌ?nh giaÌ? là keÌ?m đi nhưng châÌ?t lượng của hệ thôÌ?ng tòa aÌ?n thì không đổi. Thực ra coÌ? thay đổi chuÌ?t iÌ?t, nhưng không đaÌ?ng kể.

BBC: Bản phuÌ?c trình của PERC coÌ? đề cập tơÌ?i vâÌ?n đề tham nhũng không?

Riêng về tham nhũng thì chuÌ?ng tôi coÌ? một bản điều tra hàng năm khaÌ?c mà chuÌ?ng tôi sẽ đưa ra trong tương lai. ChuÌ?ng tôi mơÌ?i kêÌ?t thuÌ?c quaÌ? trình thu thập sôÌ? liệu. Tuy nhiên, baÌ?o caÌ?o này chuÌ?ng tôi chỉ cung câÌ?p cho caÌ?c tổ chưÌ?c hành phaÌ?p và caÌ?c chiÌ?nh phủ.

BBC: NoÌ?i về caÌ?c vâÌ?n đề trong lĩnh vực luật phaÌ?p thì điều mà caÌ?c nhà kinh doanh và đầu tư ngoại quôÌ?c than phiền nhâÌ?t ở VN là gì?

Khi noÌ?i tơÌ?i VN thì chuÌ?ng ta phải chuÌ? yÌ? tơÌ?i một điều là, trong hệ thôÌ?ng cộng sản chủ nghĩa, đảng cộng sản được coi là đưÌ?ng trên phaÌ?p luật. Ä?iều này dẫn tơÌ?i những mâu thuẫn trong lĩnh vực luật phaÌ?p. Ngành tư phaÌ?p ở VN còn non trẻ. ThiÌ? dụ luật thương mại mơÌ?i chỉ được đưa vào từ năm 1998 và luật doanh nghiệp thì năm 2000.

Ngành luật phaÌ?p VN hiện vẫn chỉ trong quaÌ? trình học hỏi, bổ sung và điều này thể hiện râÌ?t rõ trong yÌ? kiêÌ?n phản hồi từ cuộc điều tra của chuÌ?ng tôi.

BBC: Ông coÌ? nghĩ rằng thiêÌ?u minh bạch là một vâÌ?n đề trong nền luật phaÌ?p VN hay không?

Theo định nghĩa của chuÌ?ng tôi thì việc thiêÌ?u minh bạch nằm trong quaÌ? trình thực hiện luật phaÌ?p hay tại tòa aÌ?n. ThêÌ? nhưng trong trường hợp của VN thì toàn bộ hệ thôÌ?ng còn quaÌ? mơÌ?i mẻ vì thêÌ? không thể đaÌ?nh giaÌ? giôÌ?ng như đaÌ?nh giaÌ? caÌ?c nền phaÌ?p luật lâu đời hơn, thiÌ? dụ như tại Hong Kong hay Singapore chẳng hạn. VN cũng chưa phải là thành viên Tổ chưÌ?c thương mại quôÌ?c têÌ? nên không thể noÌ?i VN đã coÌ? caÌ?c chuẩn mực quôÌ?c têÌ?, tuy phải nhìn nhận là VN đang hươÌ?ng về điều này.

VN cần phải huâÌ?n luyện, đào tạo cho đội ngũ caÌ?c luật sư, những người thi hành phaÌ?p luật vv... và điều này cần coÌ? nhiều thời gian hơn là chuÌ?ng ta nghĩ. Không phải một vài năm, mà lâu hơn thêÌ?.

BBC: ChuÌ?ng tôi muôÌ?n hỏi ông về trường hợp của Indonesia, nươÌ?c mà theo PERC đang nằm cuôÌ?i bảng về mặt hệ thôÌ?ng phaÌ?p luật. Ông coÌ? thể giải thiÌ?ch caÌ?c vâÌ?n đề của Indonesia là như thêÌ? nào?

Indonesia gặp caÌ?c vâÌ?n đề trầm trọng hơn nhiều. Hệ thôÌ?ng tòa aÌ?n của Indonesia bị tham nhũng nặng nề. Tham nhũng ảnh hưởng mạnh tơÌ?i quyêÌ?t định của tòa aÌ?n. Indonesia khaÌ?c hẳn vơÌ?i VN. Tại VN, người ta chưa hiểu rõ về luật phaÌ?p và coÌ? nhiều lỗ hổng trong hệ thôÌ?ng. ThêÌ? nhưng tại Indonesia thì độ tin cậy của ngành luật phaÌ?p lại râÌ?t yêÌ?u.

Cả ngành cảnh saÌ?t tại Indonesia cũng vậy. Ở đoÌ? cảnh saÌ?t không được người dân tin trong việc điều tra caÌ?c vụ aÌ?n. Vậy cho nên vâÌ?n đề của Indonesia là độ tin cậy của cả hệ thôÌ?ng. Tuy nhiên vơÌ?i caÌ?c cam kêÌ?t của tổng thôÌ?ng mơÌ?i Susilo Yudhoyono trong chôÌ?ng tham nhũng, tôi hy vọng tình hình sẽ được cải thiện.

BBC: Trung QuôÌ?c trong bảng đaÌ?nh giaÌ? của PERC đưÌ?ng trên VN và Indonesia. Ä?oÌ? là dựa trên caÌ?c điểm nào?

Ä?ầu tiên tôi phải noÌ?i là chỉ sôÌ? của Trung QuôÌ?c không lâÌ?y gì làm tôÌ?t lăÌ?m. Cả ba nươÌ?c TQ, VN và Indo đều coÌ? chỉ sôÌ? trên 8 điểm và chênh lệch giữa caÌ?c nươÌ?c không nhiều. Vả lại nêÌ?u một nươÌ?c nhận chỉ sôÌ? dươÌ?i 5 là tình hình ở đoÌ? đã tồi tệ rồi.

TQ chỉ khaÌ?c VN ở một điểm là caÌ?c công ty nươÌ?c ngoài coÌ? mặt ở TQ lâu hơn ở VN nhiều và coÌ? nhiều kinh nghiệm hơn trong việc đôÌ?i phoÌ? vơÌ?i ngành phaÌ?p luật sở tại. Luật thương mại của TQ cũng được đưa ra trươÌ?c VN nhiều năm. TQ lại đã là thành viên của WTO rồi. ThêÌ? cho nên coÌ? thể đoÌ? là lyÌ? do tại sao TQ lại được coi là khaÌ? hơn.

Tuy nhiên tôi muôÌ?n nhăÌ?c lại rằng điều đoÌ? không coÌ? nghĩa là TQ không coÌ? nhiều yêÌ?u keÌ?m trầm trọng, nhâÌ?t là trong vi phạm bản quyền sở hữu triÌ? tuệ. ChuÌ?ng tôi từng làm một khảo saÌ?t riêng về vi phạm sở hữu triÌ? tuệ và TQ đưÌ?ng cuôÌ?i bảng. Ä?ây là một vâÌ?n đề coÌ? thể noÌ?i là vô cùng nghiêm trọng đôÌ?i vơÌ?i Trung QuôÌ?c.