monkey
02-17-2006, 11:57 PM
Ä?ây là những câu chuyện được sưu tầm từ internet đây các bạn. Cũng hay lắm chứ, há»?c để biết cách cư xử của ngưá»?i xưa, để vận dụng vào cuộc sống hiện tại cũng không phải là điá»?u vô bổ...
Mở Ä?ầu Câu Chuyện
Một hôm Trang Tử dẫn há»?c trò đi ngao du, nhân lúc ghé vào nhà một ngưá»?i bạn để thăm. Chủ nhà tay bắt mặt mừng, nói:
-Tiếng tăm tiên sinh vang dội như sấm bưng tay.Hôm nay tiên sinh ghé thăm bỉ phu thật là vạn hạnh.
Nói rồi quay lại gá»?i một gia đinh, bảo:
- Hôm nay ta gặp khách quý, để mở đầu câu chuyện ngươi hãy thịt một con chim cho ta đãi khách!
Ä?ứa ở há»?i:
- Vâng ạ! Nhưng thưa chủ nhân, có hai con chim, một con hót hay, một con không biết hót, thịt con nào?
Chủ nhân chép miệng:
- Dĩ nhiên phải thịt con chim không biết hót, thứ vô dụng đó để làm gì?
Trang Tử cùng chủ nhân ngồi nhâm nhi ly rượu với thịt chim, luận việc thế thái nhân tình, đoạn từ giã chủ nhà, dẫn há»?c trò ra đi. Há»? đến bìa rừng, thấy một tiá»?u phu chống búa nhìn cảnh rừng núi bao la. Trước mắt lão là một cây cổ thụ. Trang Tử thấy vậy há»?i:
- Trá»?i chiá»?u mà chưa thấy tiá»?u ông đaÜn được cây nào. Gặp cây này cao thẳng sao ông không hạ đi?
Lão tiá»?u thở dài nói:
- Tôi cũng muốn hạ nó, nhưng ngặt gỗ nó xốp lắm, thứ vô dụng đó đaÜn mà làm gì? !
Một há»?c trò nghe vậy, há»?i thầy:
- Cây vô dụng thì bá»? qua, con chim vô dụng thì giết. Con thật không hiểu nổi thói đá»?i?
Trang Tử mỉm cưá»?i nói:
- Ta ở vào khoảng hữu dụng và vô dụng đó.Chỉ có bậc đạo đức mới tránh khá»?i tai há»?a mà thôi.
Lá»?i Bàn:
Ä?ây là một bài há»?c ngụ ngôn nhằm khuyên răn ngưá»?i đá»?i. Câu kết luận của Trang Tử nói nghe như lạc đá»?. Vì chim và cây không phải là ngưá»?i. Hữu dụng và vô dụng là hai mặt đơn giản của cuộc đá»?i ...
Nhưng ta để ý, làm thế nào để ẩn mình vào giữa lằn mứt vô hình hữu dụng và vô dụng đó? Trang Tử nói: "Chỉ có bậc đạo đức!" Ngưá»?i vô dụng không phải không làm được việc gì? Ã?t ra há»? cũng biết hô hoán (Nếu cho há»? canh cửa), cũng biết dá»?n dẹp giặt giũ (nếu dùng há»? trong việc sai vặt). Ngưá»?i vô dụng có thể bị ngưá»?i khôn khéo bóc lột công sức cho đến khi hơi thở can kiệt. Còn ngưá»?i hữu dụng thì sao? Ngưá»?i thấy việc gì cũng làm được, thành ra việc gì cũng ôm lấy, cáng đáng, vong động, vong tưởng, cuối cùng cũng làm con rối cho bá»?n quyá»?n thế cưá»?ng hào. Tựu trung, hữu dụng hoặc vô dụng cũng đá»?u bị dùng.
Ngưá»?i đạo đức, theo ngưá»?i xưa là ngưá»?i hiá»?n trí. Trí để không ai lợi dụng mình. Hiá»?n để không ai ghét mình. Chỉ có bậc hiá»?n trí mới tránh được cạm bẫy của ngưá»?i khác. Có thể chứng minh một câu chuyện tương tự.
Nước Tá»? có loạn lạc. Ä?ôi bạn Bảo phúc Nha và Quản Di Ngô (tức Quản Trá»?ng) phò hai vị công tử chạy ra nước ngoài. Bảo Thúc Nha đem công tử Tiểu Bạch sang nước Củ, và nói: "Chỉ có mấy nước nhá»? mới không thất tín". Quản Di Ngô đưa công tử Củ chạy sang nước Lỗâ, và nói: "Lỗ là cưá»?ng quốc của thá»?i này. Vả lại Lỗ là quê ngoại của công tử ". Vua Tá»? bị giết. Nhá»? nước Củ ở gần Tá»? nên Bảo Thúc Nha đem công tử Tiểu Bạch vá»? kịp đã lên ngôi. Công tử Củ ở nước Lỗ rất xa không vá»? kịp. Bảo Thúc Nha nói với công tử Tiểu Bạch (bấy giá»? đã lên ngôi lấy hiệu là Tá»? Hoàn Công): "Trước đây Quản Di Ngô muốn giết chúa công là bởi "ai vì chúa nấy". Lúc ấy Di Ngô đang phò công tử Củ. Xin chúa công đừng giận ông ta. Di Ngô là bậc đệ nhất kỳ tài. Chúa công muốn dựng nghiệp bá, không có ông đó, không xong. Nay tôi đem binh đóng biên giới làm áp lực, buộc vua Lỗ phải "xử trí" lấy Củ, và buộc vua Lỗ giao Di Ngô cho chúa công".
Bên kia Di Ngô và vua Lỗ tranh không kịp với Tiểu Bạch, lòng còn đang tức. Bỗng nghe quân Tá»? kéo đến. Mưu sĩ nước Lỗ là Thi Bá, hiến kế: "Ä?ể tránh binh đao với Tá»?, chúa công nên giết Củ đi, vì Củ là tên vô dụng! Nhưng chúa công phải tìm má»?i cách trá»?ng dụng Quản Di Ngô, vì tài của ông ta "kinh thiên vĩ địa". Vua Lỗ nói: "Di Ngô một lòng với chủ. Nay ta giết Củ là chủ hắn, thì hắn không bao giá»? chịu giúp ta đâu. Vả lại, Tiểu Bạch một mực đòi Di Ngô vá»? Tá»?, để tự tay mình trả thù". Thi Bá nói: "Ä?ó là mẹo của Thúc Nha đòi Di Ngô vá»? Tá»? để dùng. Chúa công không dùng thì giết chứ đừng trả Di ngô". Vua Lỗ không nghe. Di Ngô vá»? Tá»? giúp cho Tá»? Hoàn Công, đưa nước Tá»? lên địa vị bá chủ. Vua Lỗ ân hận mãi.
Chuyện này có phần hơi khác chuyện Trang Tử trên đây. Ở đây kẻ vô dụng bị giết đã đành, nhưng ngưá»?i tài giá»?i vẫn bị ngưá»?i ta đòi giết. Cũng may, Di Ngô và Thúc Nha là những ngưá»?i kỉ mưu tuyệt trí nên không bị những kẻ tầm thưá»?ng hạ sát. Nhưng cái ý nghĩa của nó vẫn giống nhau, chỉ có bậc đạo đức, hiá»?n trí mới giữ được mình.
Mở Ä?ầu Câu Chuyện
Một hôm Trang Tử dẫn há»?c trò đi ngao du, nhân lúc ghé vào nhà một ngưá»?i bạn để thăm. Chủ nhà tay bắt mặt mừng, nói:
-Tiếng tăm tiên sinh vang dội như sấm bưng tay.Hôm nay tiên sinh ghé thăm bỉ phu thật là vạn hạnh.
Nói rồi quay lại gá»?i một gia đinh, bảo:
- Hôm nay ta gặp khách quý, để mở đầu câu chuyện ngươi hãy thịt một con chim cho ta đãi khách!
Ä?ứa ở há»?i:
- Vâng ạ! Nhưng thưa chủ nhân, có hai con chim, một con hót hay, một con không biết hót, thịt con nào?
Chủ nhân chép miệng:
- Dĩ nhiên phải thịt con chim không biết hót, thứ vô dụng đó để làm gì?
Trang Tử cùng chủ nhân ngồi nhâm nhi ly rượu với thịt chim, luận việc thế thái nhân tình, đoạn từ giã chủ nhà, dẫn há»?c trò ra đi. Há»? đến bìa rừng, thấy một tiá»?u phu chống búa nhìn cảnh rừng núi bao la. Trước mắt lão là một cây cổ thụ. Trang Tử thấy vậy há»?i:
- Trá»?i chiá»?u mà chưa thấy tiá»?u ông đaÜn được cây nào. Gặp cây này cao thẳng sao ông không hạ đi?
Lão tiá»?u thở dài nói:
- Tôi cũng muốn hạ nó, nhưng ngặt gỗ nó xốp lắm, thứ vô dụng đó đaÜn mà làm gì? !
Một há»?c trò nghe vậy, há»?i thầy:
- Cây vô dụng thì bá»? qua, con chim vô dụng thì giết. Con thật không hiểu nổi thói đá»?i?
Trang Tử mỉm cưá»?i nói:
- Ta ở vào khoảng hữu dụng và vô dụng đó.Chỉ có bậc đạo đức mới tránh khá»?i tai há»?a mà thôi.
Lá»?i Bàn:
Ä?ây là một bài há»?c ngụ ngôn nhằm khuyên răn ngưá»?i đá»?i. Câu kết luận của Trang Tử nói nghe như lạc đá»?. Vì chim và cây không phải là ngưá»?i. Hữu dụng và vô dụng là hai mặt đơn giản của cuộc đá»?i ...
Nhưng ta để ý, làm thế nào để ẩn mình vào giữa lằn mứt vô hình hữu dụng và vô dụng đó? Trang Tử nói: "Chỉ có bậc đạo đức!" Ngưá»?i vô dụng không phải không làm được việc gì? Ã?t ra há»? cũng biết hô hoán (Nếu cho há»? canh cửa), cũng biết dá»?n dẹp giặt giũ (nếu dùng há»? trong việc sai vặt). Ngưá»?i vô dụng có thể bị ngưá»?i khôn khéo bóc lột công sức cho đến khi hơi thở can kiệt. Còn ngưá»?i hữu dụng thì sao? Ngưá»?i thấy việc gì cũng làm được, thành ra việc gì cũng ôm lấy, cáng đáng, vong động, vong tưởng, cuối cùng cũng làm con rối cho bá»?n quyá»?n thế cưá»?ng hào. Tựu trung, hữu dụng hoặc vô dụng cũng đá»?u bị dùng.
Ngưá»?i đạo đức, theo ngưá»?i xưa là ngưá»?i hiá»?n trí. Trí để không ai lợi dụng mình. Hiá»?n để không ai ghét mình. Chỉ có bậc hiá»?n trí mới tránh được cạm bẫy của ngưá»?i khác. Có thể chứng minh một câu chuyện tương tự.
Nước Tá»? có loạn lạc. Ä?ôi bạn Bảo phúc Nha và Quản Di Ngô (tức Quản Trá»?ng) phò hai vị công tử chạy ra nước ngoài. Bảo Thúc Nha đem công tử Tiểu Bạch sang nước Củ, và nói: "Chỉ có mấy nước nhá»? mới không thất tín". Quản Di Ngô đưa công tử Củ chạy sang nước Lỗâ, và nói: "Lỗ là cưá»?ng quốc của thá»?i này. Vả lại Lỗ là quê ngoại của công tử ". Vua Tá»? bị giết. Nhá»? nước Củ ở gần Tá»? nên Bảo Thúc Nha đem công tử Tiểu Bạch vá»? kịp đã lên ngôi. Công tử Củ ở nước Lỗ rất xa không vá»? kịp. Bảo Thúc Nha nói với công tử Tiểu Bạch (bấy giá»? đã lên ngôi lấy hiệu là Tá»? Hoàn Công): "Trước đây Quản Di Ngô muốn giết chúa công là bởi "ai vì chúa nấy". Lúc ấy Di Ngô đang phò công tử Củ. Xin chúa công đừng giận ông ta. Di Ngô là bậc đệ nhất kỳ tài. Chúa công muốn dựng nghiệp bá, không có ông đó, không xong. Nay tôi đem binh đóng biên giới làm áp lực, buộc vua Lỗ phải "xử trí" lấy Củ, và buộc vua Lỗ giao Di Ngô cho chúa công".
Bên kia Di Ngô và vua Lỗ tranh không kịp với Tiểu Bạch, lòng còn đang tức. Bỗng nghe quân Tá»? kéo đến. Mưu sĩ nước Lỗ là Thi Bá, hiến kế: "Ä?ể tránh binh đao với Tá»?, chúa công nên giết Củ đi, vì Củ là tên vô dụng! Nhưng chúa công phải tìm má»?i cách trá»?ng dụng Quản Di Ngô, vì tài của ông ta "kinh thiên vĩ địa". Vua Lỗ nói: "Di Ngô một lòng với chủ. Nay ta giết Củ là chủ hắn, thì hắn không bao giá»? chịu giúp ta đâu. Vả lại, Tiểu Bạch một mực đòi Di Ngô vá»? Tá»?, để tự tay mình trả thù". Thi Bá nói: "Ä?ó là mẹo của Thúc Nha đòi Di Ngô vá»? Tá»? để dùng. Chúa công không dùng thì giết chứ đừng trả Di ngô". Vua Lỗ không nghe. Di Ngô vá»? Tá»? giúp cho Tá»? Hoàn Công, đưa nước Tá»? lên địa vị bá chủ. Vua Lỗ ân hận mãi.
Chuyện này có phần hơi khác chuyện Trang Tử trên đây. Ở đây kẻ vô dụng bị giết đã đành, nhưng ngưá»?i tài giá»?i vẫn bị ngưá»?i ta đòi giết. Cũng may, Di Ngô và Thúc Nha là những ngưá»?i kỉ mưu tuyệt trí nên không bị những kẻ tầm thưá»?ng hạ sát. Nhưng cái ý nghĩa của nó vẫn giống nhau, chỉ có bậc đạo đức, hiá»?n trí mới giữ được mình.