Credit Cards|Car Loan|Car Accident Attorney Los Angeles|Vegas Hotel|Mortgage insurance
Từ Việt Kiều đến Hoa Kiều [Archive] - DongNhim

Từ Việt Kiều đến Hoa Kiều

anhhai
07-09-2005, 10:16 AM
Nguyễn Giang
Trưởng Ban Việt Ngữ BBC


Nhân diễn Ä‘aÌ€n BBC Ä‘ang coÌ? đề taÌ€i 'Việt Kiều vaÌ€ người trong nươÌ?c coÌ? giÌ€ khaÌ?c' baÌ€i viêÌ?t naÌ€y xin Ä‘oÌ?ng goÌ?p một sôÌ? Ä‘iều tiÌ€m hiểu được về chuyện kiều dân ở một sôÌ? nươÌ?c khaÌ?c.
Trong khăÌ?p vuÌ€ng Ä?ông Nam AÌ?, liÌ£ch sử, chiÌ?nh triÌ£, tôn giaÌ?o vaÌ€ phân bôÌ? săÌ?c tộc laÌ€ những nguyên nhân taÌ£o ra caÌ?c tên goÌ£i phân biệt người trong nươÌ?c vaÌ€ người ở nươÌ?c ngoaÌ€i.

Kafir và Khon Thai Tang Dan

Người Indonesia không coÌ? từ riêng chỉ kiều dân của hoÌ£ sôÌ?ng ở nươÌ?c ngoaÌ€i. CoÌ? hai lyÌ? do cho việc naÌ€y. Một laÌ€ không coÌ? bao nhiêu dân gôÌ?c Indonesia sôÌ?ng ngoaÌ€i vuÌ€ng Ä?ông Nam AÌ?, trừ một nhoÌ?m nhỏ ở HaÌ€ Lan, nươÌ?c trươÌ?c chiêÌ?m Indonesia laÌ€m thuộc Ä‘iÌ£a.

Hai laÌ€ người Indonesia, viÌ€ laÌ€ một tập hợp của nhiều săÌ?c dân, nên chuÌ? troÌ£ng đêÌ?n tiÌ?nh săÌ?c tộc vaÌ€ phân biệt giữa caÌ?c dân tộc như Java, Aceh, Patak v.v. hÆ¡n laÌ€ giữa người Indonesia sôÌ?ng trong vaÌ€ ngoaÌ€i nươÌ?c. Bản săÌ?c Indonesia cũng mÆ¡Ì?i hiÌ€nh thaÌ€nh từ thời kyÌ€ cộng hoÌ€a sau ThêÌ? ChiêÌ?n Hai vÆ¡Ì?i ngôn ngữ Bahasa Indonesia Ä‘oÌ?ng vai troÌ€ liên kêÌ?t caÌ?c nhoÌ?m dân khaÌ?c nhau.

Nhưng vÆ¡Ì?i dân Java theo Ä‘aÌ£o Hồi thiÌ€ sự phân biệt 'trong-ngoaÌ€i' laÌ£i maÌ£nh hÆ¡n cả theo lằn ranh tôn giaÌ?o. GiôÌ?ng như người Ả Rập theo Hồi GiaÌ?o, hoÌ£ duÌ€ng từ 'kafir' để goÌ£i tâÌ?t cả những người không theo Hồi GiaÌ?o, tựa như người Do ThaÌ?i duÌ€ng từ 'gentil' hay 'goyim' để goÌ£i người không theo Do ThaÌ?i GiaÌ?o.

Người ThaÌ?i coÌ? caÌ?ch goÌ£i đơn giản để chỉ về người ThaÌ?i sôÌ?ng ở nươÌ?c ngoaÌ€i. CoÌ? thể viÌ€ liÌ£ch sử của hoÌ£ không biÌ£ chiÌ?nh triÌ£ laÌ€m cho phưÌ?c taÌ£p.

Theo một đồng nghiệp ở BBC Thai Service, thiÌ€ hoÌ£ coÌ? từ Khon Thai Tang Dan để chỉ moÌ£i người ThaÌ?i sôÌ?ng ở nươÌ?c ngoaÌ€i, bâÌ?t kể mang quôÌ?c tiÌ£ch giÌ€.

Sợi dây liên kêÌ?t quy nhâÌ?t laÌ€ gôÌ?c ThaÌ?i theo doÌ€ng cha meÌ£ người ThaÌ?i. Một người chỉ coÌ? 50 phần trăm doÌ€ng maÌ?u ThaÌ?i vaÌ€ không noÌ?i tiêÌ?ng ThaÌ?i cũng coÌ? thể được coi laÌ€ thuộc nhoÌ?m Khon Thai Tang Dan. HoÌ£ cũng coÌ? quyền đêÌ?n lãnh sự ThaÌ?i Lan ở nươÌ?c ngoaÌ€i để xin nhập tiÌ£ch.

KhaÌ?c vÆ¡Ì?i người Indonesia, tôn giaÌ?o không Ä‘oÌ?ng vai troÌ€ quan troÌ£ng trong việc nhận diện người ThaÌ?i ở nươÌ?c ngoaÌ€i. Khon Thai Tang Dan coÌ? thể theo Ä‘aÌ£o Phật, Ä‘aÌ£o Thiên ChuÌ?a hay Ä‘aÌ£o Hồi. Nguồn gôÌ?c săÌ?c tộc của hoÌ£ cũng không quan troÌ£ng bởi moÌ£i người ThaÌ?i, trên nguyên tăÌ?c đều laÌ€ thần dân của nhaÌ€ vua Vương quôÌ?c ThaÌ?i Lan.

Nhiều người ThaÌ?i ở Luân Ä?ôn duÌ€ coÌ? gôÌ?c Hoa nhưng viÌ€ noÌ?i tiêÌ?ng ThaÌ?i vaÌ€ lÆ¡Ì?n lên ở ThaÌ?i Lan nên khi ra nươÌ?c ngoaÌ€i hoÌ£ không coÌ? quan hệ giÌ€ vÆ¡Ì?i caÌ?c cộng đồng Hoa maÌ€ chỉ giao lưu vÆ¡Ì?i người ThaÌ?i.

Một sôÌ? người ThaÌ?i coÌ€n goÌ£i nhoÌ?m dân tộc ThaÌ?i ở Ä?ông BăÌ?c Việt Nam bằng từ Khon Thai Tang Dan, gợi nhÆ¡Ì? đêÌ?n nguồn gôÌ?c dân tộc ThaÌ?i theo truyền thuyêÌ?t Sip Song Pan Na (Mười hai ruộng nươÌ?c) từ thời caÌ?c bộ laÌ£c ThaÌ?i chưa chia thaÌ€nh người ThaÌ?i Lan, LaÌ€o vaÌ€ ThaÌ?i Việt Nam.

Hoa Kiều cũng coÌ? nhiều loaÌ£i

Những thanh niên Trung QuôÌ?c ra nươÌ?c ngoaÌ€i du hoÌ£c vaÌ€o luÌ?c naÌ€y không tự coi miÌ€nh laÌ€ Hoa Kiều

Như caÌ?c yÌ? kiêÌ?n gửi về diễn Ä‘aÌ€n, hai chữ 'Việt Kiều' cũng laÌ€ chuyện coÌ€n gây tranh cãi viÌ€ mang nhiều dâÌ?u âÌ?n liÌ£ch sử. Ä?iều naÌ€y cho thâÌ?y caÌ?ch goÌ£i người Việt ở nươÌ?c ngoaÌ€i coÌ? nhiều Ä‘iểm giôÌ?ng nhau ở Trung QuôÌ?c vaÌ€ Việt Nam.

Theo anh Mã Ä?aÌ£i Vệ, một biên tập viên của ban Trung QuôÌ?c BBC, thiÌ€ 'Hoa Kiều' laÌ€ từ chung nhâÌ?t chỉ người Trung QuôÌ?c sôÌ?ng ở nươÌ?c ngoaÌ€i, nhâÌ?t laÌ€ ở vuÌ€ng Ä?ông Nam AÌ?.

ChiÌ?nh phủ Trung QuôÌ?c cũng coÌ? caÌ?ch goÌ£i 'aÌ?i quôÌ?c Hoa Kiều' (aiquo huaqiao) vaÌ€ 'hải ngoaÌ£i Hoa Kiều' (haiwai huaqiao) để chia hoÌ£ theo hai loaÌ£i. LoaÌ£i 'aÌ?i quôÌ?c' laÌ€ nhoÌ?m ủng hộ chiÌ?nh phủ BăÌ?c Kinh, thường tổ chưÌ?c caÌ?c lễ laÌ£t cuÌ€ng sưÌ? quaÌ?n Trung QuôÌ?c ở nÆ¡i hoÌ£ sôÌ?ng. NhoÌ?m 'hải ngoaÌ£i' thiÌ€ thường laÌ€ không theo BăÌ?c Kinh maÌ€ coÌ? thể theo Ä?aÌ€i BăÌ?c hay không coÌ? thaÌ?i độ chiÌ?nh triÌ£ rõ rệt.

Anh Mã Ä?aÌ£i Vệ, bản thân laÌ€ người gôÌ?c Hong Kong, coÌ€n cho biêÌ?t chiÌ?nh phủ Trung QuôÌ?c không coi người Hong Kong vaÌ€ Macao laÌ€ Hoa Kiều, viÌ€ trên nguyên tăÌ?c, hoÌ£ laÌ€ công dân của CHND Trung Hoa nhưng 'taÌ£m thời' sôÌ?ng dươÌ?i chêÌ? độ chiÌ?nh triÌ£ xã hội khaÌ?c biệt.

Tuy vậy, về mặt giâÌ?y tờ thiÌ€ hoÌ£ coÌ? thể về Trung Hoa luÌ£c Ä‘iÌ£a bằng hộ chiêÌ?u Hong Kong, Macao hoặc một loaÌ£i thông haÌ€nh goÌ£i theo tiêÌ?ng Anh laÌ€ 'home revisit permit'. VÆ¡Ì?i giâÌ?y naÌ€y, hoÌ£ không mâÌ?t tiền visa.

Hoa Kiều coÌ€n coÌ? nghĩa liÌ£ch sử để chỉ những nhoÌ?m người Hoa ở Ä?ông Nam AÌ? không được nươÌ?c sở taÌ£i cho vaÌ€o quôÌ?c tiÌ£ch, kể từ thời thuộc Ä‘iÌ£a sang một sôÌ? chêÌ? độ sau thuộc Ä‘iÌ£a. HoÌ£ được hưởng quy chêÌ? riêng như thời PhaÌ?p ở Ä?ông Dương, thời Suharto ở Indonesia...

Cũng viÌ€ thêÌ?, theo anh Mã Ä?aÌ£i Vệ, những người Trung QuôÌ?c ra sôÌ?ng ở nươÌ?c ngoaÌ€i sau naÌ€y thường không goÌ£i miÌ€nh laÌ€ Hoa Kiều, maÌ€ duÌ€ng từ Hoa Nhân-người Hoa-coÌ? nghĩa chung hÆ¡n để chỉ bản thân, bâÌ?t kể mang hộ chiêÌ?u giÌ€. Nhưng khi trở về Trung QuôÌ?c, người trong nươÌ?c vẫn goÌ£i hoÌ£ laÌ€ Hoa Kiều.

Hoa Kiều, coÌ? lẽ giôÌ?ng như Việt Kiều, được dân trong nươÌ?c coi laÌ€ coÌ? viÌ£ triÌ? 'sang hÆ¡n' vaÌ€ theo anh Mã Ä?aÌ£i Vệ, người Trung Hoa luÌ£c Ä‘iÌ£a khi gặp gỡ thiÌ?ch khoe laÌ€ miÌ€nh coÌ? baÌ£n beÌ€ 'Hoa Kiều'.

Nhưng trươÌ?c đây, hai chữ Hoa Kiều cũng keÌ€m theo sự nghi kyÌ£ từ phiÌ?a công an vaÌ€ chiÌ?nh quyền. Thậm chiÌ? coÌ? thời ai từ nươÌ?c ngoaÌ€i về Trung QuôÌ?c cũng biÌ£ ghi laÌ€m 'giaÌ?n Ä‘iệp cho đêÌ? quôÌ?c', trừ những người chiÌ?nh thưÌ?c laÌ€ 'aÌ?i quôÌ?c Hoa Kiều'. NhoÌ?m naÌ€y coÌ? caÌ?c tổ chưÌ?c do chiÌ?nh quyền lập ra để chăm lo cho hoÌ£.

Người Hoa từ Singapore vaÌ€ Ä?aÌ€i Loan ngaÌ€y caÌ€ng nhâÌ?n maÌ£nh bản săÌ?c của hoÌ£. Nhiều người trẻ khi về Trung QuôÌ?c không muôÌ?n nhận miÌ€nh laÌ€ 'Hoa Kiều', 'Hoa Nhân' maÌ€ laÌ€ người Ä?aÌ€i Kiều hay Singapore.

CoÌ€n những người thuộc thêÌ? hệ hai ở caÌ?c nươÌ?c Âu Mỹ laÌ£i coÌ? từ để goÌ£i bản thân như ABC (American born Chinese) hoặc BBC (British born Chinese). HoÌ£ cũng ưa duÌ€ng tiêÌ?ng Anh khi về thăm Trung QuôÌ?c viÌ€ nhiều khi không thaÌ£o tiêÌ?ng Hoa hoặc sinh ra trong gia Ä‘iÌ€nh cha meÌ£ noÌ?i tiêÌ?ng Hoa thiểu sôÌ? (Triều, Quảng, HeÌ£), khaÌ?c vÆ¡Ì?i tiêÌ?ng BăÌ?c Kinh nên dễ gặp khoÌ? khăn trong giao tiêÌ?p ở Trung QuôÌ?c.

ToÌ?m laÌ£i, chuyện tranh luận Việt Kiều vaÌ€ Hoa Kiều hiện Ä‘ang mang tiÌ?nh thời sự nhưng cuÌ€ng vÆ¡Ì?i thời gian, mưÌ?c độ giao lưu trong ngoaÌ€i tăng lên vaÌ€ sự gần laÌ£i về mưÌ?c sôÌ?ng cuÌ€ng nhận thưÌ?c chiÌ?nh triÌ£, coÌ? thể những từ ngữ naÌ€y sẽ thay đổi vaÌ€ mang nghĩa khaÌ?c.

Mong thiÌ?nh giả bôÌ?n phương của BBC Ä‘oÌ?ng goÌ?p yÌ? kiêÌ?n về baÌ€i naÌ€y vaÌ€ cho biêÌ?t taÌ£i nÆ¡i baÌ£n sôÌ?ng người dân sở taÌ£i coÌ? từ naÌ€o goÌ£i người gôÌ?c nươÌ?c hoÌ£ sang sôÌ?ng ở caÌ?c nươÌ?c khaÌ?c hay không vaÌ€ nêÌ?u coÌ? thiÌ€ từ Ä‘oÌ? coÌ? chưÌ?a đựng yÌ? nghĩa giÌ€ không?

anhhai
07-09-2005, 10:22 AM
Abu, Hà Nội
Tôi hay đ�c diễn đàn BBC Việt ngữ. Tôi đ�c không phải vì tôi yêu BBC, không phải là tôi tin BBC vì BBC khách quan. Tôi đ�c vì muốn biết m�i ngư�i ở m�i nơi nghĩ gì, nói gì. Tôi thấy quý vị nêu ra nhi�u hiện tượng đúng nhưng lại có nhi�u ý kiến tranh luận khác nhau, có khi nhận xét thiên vị, có khi chỉ trích cực đoan.

Ä?ây là sá»± so sánh cá»§a tôi giữa ngưá»?i Việt trong và ngoài nước VN, chắc có nhiá»?u chá»— không chặt chẽ, nhưng cứ xin má»?i quý vị Ä‘á»?c cho vui. 1. Nhiá»?u ngưá»?i Việt ở nước ngoài nghÄ©: tất cả những ngưá»?i Việt giầu có ở trong nước là vì há»? là đảng viên Ä?CS. Má»™t ngưá»?i Việt ở trong nước là tôi nghÄ© Ä‘a số những ngưá»?i giầu có là do há»? làm kinh doanh giá»?i, chỉ có rất ít ngưá»?i giầu có vì há»? là đảng viên Ä?CS, con ông cháu cha.

2. Rất nhiá»?u ngưá»?i Việt ở nước ngoài cho rằng việc gá»­i tiá»?n vá»? VN là gá»­i tiá»?n cho nhà nước, cho Ä?CS. Riêng tôi nghÄ© rằng ngưá»?i thụ hưởng trá»±c tiếp chỉ là những ngưá»?i thân cá»§a quý vị (há»? có thể là đảng viên có thể không).

3. Một số ngư�i so sánh cái sự giầu nghèo giữa ngư�i Việt trong nước và ngư�i Việt nước ngoài. V� việc này tôi nhìn thấy rõ nhất sự chênh lệch v� tỷ giá quy đổi. Bởi vậy tôi đã từng ao ước được ăn lương nước ngoài và tiêu xài tại VN giống như mấy ông huấn luyện viên bóng đá tuyển quốc gia VN.

4. Nhi�u ngư�i Việt ở nước ngoài nói v� VN làm ăn là đóng góp cho nhà nước, là lá rụng v� cội, hướng v� quê hương (Có ngư�i còn nói là làm ơn hay giúp đỡ gì đó)... Nhưng tôi ít khi thấy ai nhấn mạnh lợi ích của bản thân ngư�i đầu tư cả. Tôi nhớ và đồng ý với 1 câu của ai đó đã viết: làm gì cũng là vì lợi ích. Tôi nghĩ sẽ không có một ngư�i Việt ở nước ngoài xây dựng quê hương bằng cách đầu tư v� VN, xây dựng nhà máy, thuê ngư�i lao động, nộp thuế cho nhà nước... trong khi h� biết chắc là sẽ bị lỗ. Lý do là vì nếu như thế h� sẽ không thu được lợi ích gì. Cho nên tôi nghĩ đây là sự hợp tác mang lại lợi ích cho cả 2 bên. Chắc ông Kỳ cũng nghĩ vậy.

5. Tôi đoán rằng có nhi�u ngư�i Việt ở nước ngoài khẳng định nông dân VN khổ cực quá, ở nước ngoài sướng hơn nhi�u. Tôi cũng đồng ý phần nào, nhưng tôi lại nhớ đến hình ảnh nông dân ngư�i Việt ở Australia nơi tôi đã từng sống một th�i gian. Nông dân ngư�i Việt (nói đúng hơn là ngư�i đi làm thuê v� ngh� nông) ở Úc đi làm cho chủ ngư�i Úc, làm khoảng 10 gi� 1 ngày chưa kể khoảng 2-3 gi� dành cho đi lại, ti�n công khoảng trên dưới AUD130 1 ngày (có thể nộp thuế hoặc trốn thuế), ăn sáng trên xe, ăn trưa trên đồng, vừa làm vừa phải cảnh giác vì sợ cảnh sát bắt bớ vì đi làm lậu, không giấy phép, cả ngày làm việc vất vả không có th�i gian rảnh rỗi mà đ�c sách báo hoặc lên BBC tranh luận v� tự do dân chủ.

Xin nói thật rằng tôi cÅ©ng đã từng làm ở trang traÌ£i dâu tây đúng 2 ngày, sau đó nghỉ vì không thể tiếp tục được. Không biết ở Úc có Ä?ảng nào mà nông dân cÅ©ng khổ thế nhỉ.

6. Có nhi�u ngư�i Việt ở nước ngoài nói sống ở VN bị cấm đoán, bị công an h�i thăm, bị chính quy�n kiểm soát. Riêng tôi chưa thấy ai không vi phạm luật pháp mà bị như vậy cả. Chắc là tôi chưa hiểu nhi�u?